content

Willem Gerrit Witteveen (1891-1979)

Ingenieur, in de jaren dertig en veertig directeur van de Gemeentelijke Technische Dienst van Rotterdam, geestelijk vader van het eerste wederopbouwplan. Dit plan-Witteveen is echter nooit uitgevoerd.

Jeugdjaren

Willem Gerrit Witteveen, geboren 1 maart 1891 in Deventer, was de zoon van een aannemer. In 1920 trouwde hij Anna Maria Wibaut, dochter van de Amsterdamse wethouder van Volkshuisvesting zij kregen twee dochters en een zoon. Na de HBS studeerde Witteveen vanaf 1908 civiele techniek in Delft. Hij studeerde in 1914 af en was twee jaar assistent aan de Technische Hogeschool voor hij ingenieur bij de Spoorwegen werd. Daar was hij verantwoordelijk voor het ontwerpen van seinhuizen, kantoor- en stationsgebouwen, in Rotterdam was Witteveen betrokken bij de uitbreiding van het Maasstation.

In dienst van de gemeente Rotterdam

In 1924 trad Witteveen in dienst van de gemeente Rotterdam en werd hoofd van de afdeling Stadsuitbreiding en Gebouwen. Twee jaar later werd hij bevorderd tot stadsarchitect en hoofd van de afdeling Stadsontwikkeling om in 1931 directeur van de Gemeentelijke Technische Dienst (een van de voorlopers van Gemeentewerken) te worden. Stadsplanning was een nieuwe discipline, de stadsuitbreiding was tot dan toe vrijwel zonder bouwkundige plannen verlopen. Witteveen werkte aan een Algemeen Uitbreidingsplan voor Groot Rotterdam, met deelplannen die Rotterdam de allure van een grote stad moesten geven.

Onder leiding van Witteveen werd onder andere het land van Hoboken ingericht, de Diergaarde verplaatst en het uitbreidingsplan Zuid ontworpen. In 1939 werd begonnen met de uitvoering van een plan van Witteveen om op het Hofplein een betere verkeersdoorstroming te bewerkstelligen.

Het plan-Witteveen

Enkele dagen na het bombardement van 14 mei 1940 kreeg Witteveen de opdracht een herbouwplan voor de Rotterdamse binnenstad te ontwerpen. Gedurende de hele oorlog heeft Witteveen gewerkt aan dit plan. Naarmate de oorlog langer duurde bemoeiden meer mensen zich met de wederopbouwplannen en werd het plan van Witteveen werd steeds vaker bekritiseerd vanwege Witteveens vasthoudendheid inzake de eenheid in architectuur en stedenbouw. Zijn standvastigheid leidde tot conflicten en uiteindelijk werd zijn ondergeschikte Cornelis van Traa aangewezen om een nieuw plan te maken. Witteveen ging in 1944 met ziekteverlof wegens overwerktheid en verliet in januari 1945 gemeente Rotterdam om Rijksadviseur bij de Wederopbouw voor stedebouwkundige vraagstukken te worden.

In 1946 richtte Witteveen samen met professor Bos het ingenieursbureau Witteveen en Bos op. Hij was tot 1958 betrokken bij dit bedrijf dat thans een van de grootste ingenieursbureaus in Nederland is. Willem Gerrit Witteveen overleed in Vught op 24 april 1979. In 1996 werd op de Kop van Zuid in de wijk stadstuinen het centrale plein W.G. Witteveenplein genoemd.

Literatuur
Interbellum Rotterdam: kunst en cultuur 1918-1940 onder redactie van Marlite Halbertsma, Patricia van Ulzen, Rotterdam 2001