content

Pernis

Voormalige gemeente in het zuidelijk deel van Rotterdam. In 1934 geannexeerd door Rotterdam.

Inhoudsopgave

Geschiedenis

Het gehele westelijk deel van het eiland IJsselmonde waarop Pernis en Hoogvliet gelegen zijn behoort in de middeleeuwen publiekrechtelijk onder de hoge heerlijkheid Putten. Het staat bekend onder de naam 'Putten over de Maze'; gezien vanuit Putten ligt het aan de overzijde van de (Oude) Maas.

De geschiedenis van het eiland IJsselmonde en derhalve van Pernis wordt tot in de 20e eeuw gekenmerkt door een voortdurende strijd tegen het Putten over de Maze bestaat geheel uit polders waarvan een gedeelte meerdere malen op het water gewonnen moest worden. In 1316 geven de heer en vrouw van Putten een 'nieuweland' tussen Katendrecht en Pernis aan de Riederwaard ter bedijking uit, de Heyffele of Deyffelpolder. Lombardijen moet rond 1300 bedijkt zijn, op een moment dat het kerngebied van Pernis, de polders Oud en Nieuw Pernis, al bestaat. Langebakkersoord of Hieronimuspolder en Deyffelsbroek, ook wel Pernisser Landeke genaamd, zijn vermoedelijk in de zestiende eeuw bedijkt.

Toen de Staten van Holland er tussen 1721 en 1742 uit geldgebrek toe overgingen verschillende heerlijkheden te verkopen, kwamen Pernis, Hoogvliet en Poortugaal in 1731 aan Schiedam. Sinds 1735 kocht deze stad bij gedeelten Langebakkersoord en in 1739 Oud en Nieuw Engeland.Het was logisch dat Schiedam en niet Rotterdam deze heerlijkheden opkocht; niet alleen om geografische redenen, ook om economische was dit gebied altijd al meer op Schiedam georiënteerd.

In 1802 heeft Pernis de overheid gevraagd om Roozand, Smalland, Langebakkersoord, Deyffelsbroek en 's-Gravenambacht met dit dorp te combineren, gezien het zeer geringe aantal inwoners 's-Gravenambacht is pas in 1811 verenigd met Pernis, terwijl de andere gehuchten in 1804 inderdaad met Pernis werden verenigd. 's Gravenambacht werd in 1817 weer zelfstandig maar in 1833 definitief verenigd met Pernis.

Bij wet van 30 december 1933 zijn de gemeenten Pernis en Hoogvliet, samen met gedeelten van Rhoon en Poortugaal, bij Rotterdam gevoegd. De samenvoeging werd geëffectueerd op 1 mei 1934. Pernis telde op dat moment 2539 inwoners, Hoogvliet 682.

Bronnen

Het Stadsarchief Rotterdam heeft een collectie archieven van Pernis (zie daarvoor het archievenoverzicht hieronder).

Ook heeft het Stadsarchief Rotterdam prenten, tekeningen, foto’s, boeken, tijdschriften en kranten van en over Pernis. Het beeldmateriaal is toegankelijk via afbeeldingen,beeld en geluid en een kaartsysteem op de studiezaal. Boeken en tijdschriftartikelen kunt u vinden in de digitale bibliotheek (publicaties vanaf 1994) of in de kaartcatalogus op de studiezaal (publicaties tot 1994). Krantenartikelen vanaf 1993 kunt u terugvinden in de digitale krantenklapper; krantenartikelen van 1947 tot 1993 in de kaartcatalogus op de studiezaal.

Archievenoverzicht

Nummer

Toevoeging

Periode

Naam

Omvang (m 1)

290 1665 - 1922 Verzameling Van der Poest Clement 0,48
290 a 1665 - 1922 Verzameling Van der Poest Clement - aanvulling 0,39
13 05 1789 - 1965 Polder de Polders Pernis c.a. 4,28
13 06 1717 - 1958 Polder de Kiesheid 0,65
13 07 1810 - 1958 Polder Deijffelsbroek 0,65
13 08 1810 - 1958 Polder Langebakkersoord 0,62
13 09 1810 - 1958 Polder Oud Smalland 0,53
13 10 1810 - 1958 Polder Roozand c.a. 0,64
13 11 1839 - 1958 Gorzenpolder en de Heij 0,13
13 12 1827 - 1958 Polder Madroel 0,13
13 13 1806 - 1930 Polder de Hooge en Laage Gorzen 0,77
406 04 1934 - 1945 Hulpsecretarie Pernis 0,24
5 01 (1586) 1644 - 1934 Ambacht en Gemeente Pernis 43,7
134 1586 - 1979 Hervormde Gemeente Pernis 4,40
134 a 19e eeuw Hervormde Gemeente Pernis - aanvulling 1 rollendoos
953 1947 - 1980 Wijkraad voor Pernis 0,73
1241 1910 - 2000 Kunstmestfabriek Kemira, v/h Albatros Superfosfaatfabrieken n.v. 18,68
1346 1580 - 1973 Waterschap De Koedood (Charlois-Pernis) 2,1

Stamboomonderzoek

De volgende gegevens van Pernis kunt u via Zoeken op personen raadplegen:

Doop gereformeerd 1668-1811
Trouw gereformeerd 1669-1782
Trouw gaarder 1763-1806
Ambachtstrouw 1805-1811
Begraven gaarder 1763-1805
Begraven kerk 1770-1811

Zie verder de archiefwegwijzer Burgerlijke Stand

Bouwtekeningen

Tot 1934 niet aanwezig. Voor de periode na 1934 kunt u de Rotterdamse bouwtekeningen raadplegen. Zie verder de archiefwegwijzer Bouwtekeningen