content

Noort, Olivier van (1558-1627)

Zeeman en ontdekkingsreiziger, maakte rond 1600 als eerste Nederlander een reis rond de wereld. Na terugkeer schreef hij een boek over zijn ervaringen.

Jeugdjaren

Olivier van Noort werd in 1558 of 1559 geboren in Utrecht als zoon van Jan van Noort. Over zijn jeugd is weinig bekend, maar zeker is dat hij op zee heeft gevaren. Hij huwde omstreeks 1585 met Margaretha Pietersdochter. Uit dit huwelijk werden geen kinderen geboren. In 1587 was Van Noort herbergier in Rotterdam.

Reis om de wereld

Olivier van Noort is beroemd geworden vanwege de reis die hij van 1598 tot 1601 maakte rond de wereld. Hij zocht daarbij een route naar Indië ‘bij zuidwesten om’. De reis verliep via de Straat Magalhães, de Filippijnen, Borneo en de Kaap en werd gefinancierd door zowel Rotterdamse als Amsterdamse geldschieters, verenigd in de ‘Magallaanse Compagnie’. Deze handelsonderneming ging later op in de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Op 2 juli 1598 vertrok Olivier van Noort met een vloot van vier schepen en in totaal 248 man uit Rotterdam. Van Noort was admiraal en ook Cornelis van Noort, een broer van Olivier, ging mee. Gedurende de reis leed de vloot diverse ontberingen. Schepen vervingen of raakten kwijt en er vonden confrontaties met Spaanse oorlogsschepen plaats. Ook brak er muiterij uit onder aanvoering van de vice-admiraal. (Van Noort liet hem als straf op een onbewoond eiland achter.) Uiteindelijk zeilde Van Noort met het enige overgebleven schip langs de Molukken, Borneo en de Kaap naar de Nederlanden terug. Op 26 augustus 1601 zette hij, met 45 man, weer voet aan wal in Rotterdam.

Vechten tegen de Spanjaarden

Uit handelsoogpunt was de tocht een mislukking. Wel was Van Noort de eerste Nederlander die een reis rond de aarde volbracht. In 1602 nam Van Noort als adviseur van admiraal Obdam deel aan een Engels-Nederlandse expeditie die gericht was tegen Portugal. Na zijn terugkeer nam hij tot 1626 dienst in het leger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Als kapitein vocht hij tegen de Spanjaarden. Olivier van Noort overleed op 22 februari 1627 in Schoonhoven. Hij liet een bijzonder verslag na van alle belevenissen tijdens zijn wereldreis. In 1880 werd op het Noordereiland een Olivier van Noortstraat benoemd.

Literatuur
Beschrvinghe vande Voyagie om den geheelen Werelt Cloot ghedaen door Olivier van Noort van Vtrecht […] Met vele Copere Caerten ende Figueren afgebeelt, by hemlieden nieulicx gheteeckent ende mede ghebracht (Rotterdam 1602) Dr. J.W. IJzerman, De reis om de wereld door Olivier van Noort 1598-1601 (Den Haag 1926)