content

Stappen bij onderzoek naar gebeurtenissen

Stap 1: Oriëntatie op het onderwerp
Stap 2: Onderzoeksvragen of stellingen
Stap 3: Bronnen
Stap 4: Publicatie

Stap 1: Oriëntatie op het onderwerp

Wanneer u wilt beginnen met uw historisch onderzoek is het van belang om zo nauwkeurig mogelijk te omschrijven wat u wilt weten. Voor een eerste oriëntatie heeft u veel aan de standaardwerken Stad in Aanwas van Arie van der Schoor en Stad van Formaat van Paul van de Laar en meer beknopt het Rotterdam Boek van Arie van der Schoor.  Niemand doet graag dubbel werk, dus kijk of er al is gepubliceerd over uw onderwerp. Zoek literatuur via onze bibliotheekcatalogus of encyclopedie

Raadpleeg zeker ook het digitaal beschikbare Rotterdams Jaarboekje. Daarin staan veel gedegen artikelen over de Rotterdamse geschiedenis. In het jaarboekje vindt u bovendien per jaar een kroniek van gebeurtenissen, bijna van dag tot dag. In het jaarboekje dat is verschenen in 1934 vindt u bijvoorbeeld het jaaroverzicht 1933.

Stap 2: Onderzoeksvragen of stellingen

Na de globale oriëntatie bepaalt u wat u precies wilt onderzoeken. Formuleer eerst onderzoeksvragen en/of stellingen.  Maak vergelijkingen, denk aan continuïteit en verandering, oorzaak en gevolg en de aanleiding van een gebeurtenis. Baken uw onderwerp af naar plaats en tijd. Kortom: het gaat om de vragen: wie, wat, waar, wanneer en waarom. Het is handig om per vraag of stelling ook nog deelvragen te formuleren. Ook hiervoor geldt: wie, wat, waar, wanneer en waarom.

Stap 3: Bronnen

Voor het doen van onderzoek heeft u bronnen nodig. Als u weet wie zich met uw onderwerp heeft bemoeid, dan weet u ook in welke archieven of verzamelingen iets over dat onderwerp te vinden is. Dit kunnen bronnen zijn die zijn geschreven in de tijd waarin de gebeurtenissen zich hebben afgespeeld. Deze bronnen noemen we primair. Bronnen die geschreven zijn ná de feitelijke gebeurtenis (literatuur) noemen we secundair. Bij een historisch onderzoek hebben primaire bronnen de voorkeur boven de secundaire bronnen, omdat de primaire bron betrouwbaarder wordt geacht dan de secundaire bron. In de praktijk worden secundaire bronnen eerder en sneller gebruikt dan primaire bronnen.

Via de website van het Stadsarchief Rotterdam zijn er al een aantal secundaire bronnen beschikbaar zoals kranten en adresboeken en de artikelen van het Rotterdams Jaarboekje. In het gedigitaliseerde Rotterdams Nieuwsblad (1929-1946) of in andere dag- en weekbladen uit de periode juli 1993 - december 2009 kunt u eenvoudig zoeken naar artikelen over Rotterdam en omstreken.

De meeste informatie zult u vinden in de verschillende archieven. Het archievenoverzicht geeft een goed inzicht in de aanwezige primaire bronnen. Bekijk zelf welke bronnen u zou kunnen gebruiken voor uw onderzoeksvraag of stelling. Niet alle informatie is online beschikbaar en u zult voor raadpleging naar de studiezaal moeten komen, waar u wordt geholpen door onze medewerkers.

Archiefstukken zijn soms enkele tientallen jaren, soms zelfs eeuwen oud. Stukken van vóór 1900 zijn bijvoorbeeld voor het merendeel met de hand geschreven en hoe verder terug in de tijd, hoe “moeilijker” het wordt om dat handschrift te lezen. In veel gevallen zijn de stukken ook in een andere taal geschreven zoals Frans. Daarnaast worden in veel stukken ambtelijke, juridische of andere vaktaal gebruikt. Voor het lezen van ‘oud schrift’ bestaan aparte cursussen.

U kunt contact opnemen om inlichtingen te vragen indien u vastloopt in uw onderzoek. De medewerkers van het Stadsarchief Rotterdam zullen u proberen de weg te wijzen naar de juiste informatiebron. 

Bij alles wat uw vindt: noteer literatuurverwijzingen, bronvermeldingen, catalogusnummers van foto’s enzovoort, dan kunt u het altijd terugvinden.

Stap 4: Publicatie

Openbaarmaking van uw onderzoek in boek, tijdschrift of op website betekent dat u te maken kunt krijgen met auteursrecht (afbeeldingen, teksten). Correcte bronvermelding is altijd geboden.