content

Lijnbaan

Een verkeersvrije winkelstraat in het centrum van Rotterdam. De Lijnbaan was een van de eerste winkelwandelgebieden van de wereld. De straat is genoemd naar een touwslagerij of lijnbaander, die hier was gelegen tussen 1667 en 1845.

Nieuwe binnenstad

De Lijnbaan stond symbool voor de nieuwe start na het bombardement in de Tweede Wereldoorlog. Door middel van moderne architectuur werd met de Lijnbaan een deel van de binnenstad werkelijk nopieuw vormgegeven. Dit in tegenstelling tot andere plekken in de stad, waar stadsontwerpers juist probeerden het beeld van de oude stad te benaderen. Bij het ontwerp van het Lijnbaancomplex werkten stedenbouwkundigen en architecten nauw samen. Hierdoor is nauwelijks te bepalen welke aspecten uit het ontwerp van welke hand waren. Heden ten dagen is zoiets zeldzaam.

Speciale voetgangerszone

De bouwopdracht van de Lijnbaan werd verleend aan Johannes van den Broek en Jacob Bakema. Op 10 juli 1952 werd de eerste paal in de grond geslagen en op 9 oktober 1953 werd het Lijnbaancomplex geopend. Ten tijde van de opening van de Lijnbaan waren er hekken in het midden van de winkelstraat geplaatst om het winkelende publiek in goede banen te leiden. Een speciale voetgangerszone midden in de stad was een noviteit en trok veel internationale aandacht ten tijde van de opening in 1953. De Lijnbaan werd al snel bestempeld als modern stedenbouwkundig experiment waarbij een collectief van wonen en winkelen was gecreëerd.

Oorsprong van de Lijnbaan

De Lijnbaan is een monument van het Nieuwe Bouwen. Alleen de naam van de straat verwijst nog naar de Lijnbaan, die voor het bombardement op Rotterdam meer naar het westen lag. Deze oude Lijnbaan was genoemd naar de touwslagerij die er was gelegen tussen 1667 en 1845. In een touwslagerij of lijnbaan werden vroeger garens tot touw verwerkt. De touwslager deed zijn werk in de openlucht op een lijnbaan: een soms wel driehonderd meter lange, smalle strook grond waarboven vele garens werden uitgespannen.

Kritiek op de Lijnbaan

De Lijnbaan is een karakteristiek architectonisch element van Rotterdam met een eigenheid en symboliek waar het door Rotterdammers en niet-Rotterdammers om geprezen en geliefd wordt. Dit is echter niet altijd het geval geweest. In de jaren zestig kwam er kritiek dat de Lijnbaan ‘te modern, kaal, rechthoekig en abstract was’ . Men was niet helemaal zeker of het nu zo’n succes was om een binnenstad te hebben waar weinig plaats was voor wonen en juist veel voor winkelen, werken en cultuur.

Vernieuwingsplannen

In het verleden zijn er verschillende voorgestellen gedaan om de Lijnbaan te moderniseren of te vervangen voor iets hedendaags. De winkelstraat is namelijk ontworpen voor doeleinden die in de loop der tijd niet meer toereikend waren. De meeste van deze vernieuwingsplannen die door de jaren heen voor de Lijnbaan bedacht zijn, hebben geen doorgang gevonden. Redenen hiervoor waren gebrek aan eensgezindheid en verschillen in opvattingen tussen betrokkenen en de verschillende opdrachtgevers.

Jaren tachtig

In de jaren tachtig bedacht men twee plannen om de Lijnbaan om te vormen tot een Mall naar Amerikaans model. De straat moest verbouwd worden van winkelwandelstraat naar een geheel overdekt winkelcentrum. Deze plannen hebben geen doorgang gevonden, omdat er tientallen opdrachtgevers bij betrokken waren, die in tegenstelling tot de partijen in de jaren vijftig, geen overeenstemming konden vinden. Uiteindelijk werd naar aanleiding van deze plannen alleen de openbare ruimte onder handen genomen.

Jaren negentig

In de jaren negentig werd er een nieuwe luifel ontworpen en uitgevoerd voor de Lijnbaan. Dit betekende geen gehele vernieuwing van het complex, maar enkel een cosmetische aanpassing. Deze is echter ook niet geheel gelukt, omdat maar tachtig procent van de winkeliers meedeed en hierdoor juist een rommelig beeld is ontstaan. In een tijd waar de openbare ruimte veel intensiever gebruikt wordt, voldoet de Lijnbaan volgens sommigen niet langer aan de eisen van het winkelende publiek.