content
Eerste Wereldoorlog

Kroniek

Het Rotterdams Jaarboekje bevat sinds het begin van zijn verschijning een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen in het voorgaande jaar. Ook de jaarboekjes 1915-1919 bevatten een dergelijke dagelijkse kroniek. De kroniek geeft een aardig inkijkje in de gang van zaken in Rotterdam tijdens de Eerste Wereldoorlog

Reclame van de Rotterdamse uitgeverij W.L. en J. Brusse

1914

AUGUSTUS 1914
1. oproep militie en landweer verloopt goed. Grote onrust onder de bevolking, Nederlandsche bank en spaarbanken worden bestormd. Bankpapier wordt als betaalmidddel geweigerd. Velen slaan voorraden levensmiddelen in.
2. Burgemeeester was in Engeland, keert terug
3. treinverkleer Maasstation ligt vrijwel stil, grote massa’s naar Bijbank van de Nederlandsche bank om papieren geld in te wisselen
4. proclamatie burgermeester om opdrijving van prijzen tegen te gaan
4. opening voor centraal bureau hulpverlening
4. vrijwillige dienstverlening door vrouwen 1e vergadering
4. start beperking stadsverlichting
5. vertrouwen spaarbank keert langzaam terug.
5. voorbereidend comite tot aansluiting van aspirant-vrijwilligers voor den landstorm.
8. biljetten uitgegeven als tijdelijk betaalmiddel
9. vanaf 12 snachts tot 2 uur middag geen enkel schip via Nieuwe Waterweg
10. begin aanmelding vrijwilligers politiecorps.
10. algemene commissie tot steun Voorzitter burgemeester Zimmerman
11. Z. K. H. Prins Hendrik brengt streng incognito een bezoek aan onze stad en bezichtigt de Rotterdamsche afdeeling van het Roode Kruis in het park, het Uraniumhotel aan de Maashaven en de voormalige kraamzaal in de Raampoortstraat.
17. Sedert het stoomschip Hosanger, dat heden morgen om zes uur den Nieuwen Waterweg is binnengekomen, is er tot vannacht twaalf uur geen enkel schip meer binnen gevallen.
17. De Algemeene Commissie tot Steun vangt aan met het inzamelen van giften.
17. Dr. A. H. M. J. van Rooy en dr. C. M. Kleipool, artsen hier ter stede, vertrekken heden op eigen initiatief naar België, om in dienst te treden van het Roode Kruis.
17—18. Het zeehavengeld, dat in 1913 op deze beide dagen te zamen f 12.000 bedroeg, daalde thans tot f 900; terwijl het van 10—18 Aug. 1913 f 58.000 bedroeg, was dit nu niet meer dan f 8.000.
18. Er wordt besloten tot oprichting van een gewapend vrijwillig politiecorps, uit de leden der schietvereenigingen hier ter stede.
18. Bij de commissie tot samenstelling van het corps vrijwillige politie (burgerwacht) hebben reeds 800 personen hun diensten aangeboden.
19. Tot voorzitter van het centraal-comité van de Algemeene Commissie tot Steun is benoemd de heer H. Stulemeijer, tot onder-voorzitter mr. J. G. L. Nolst Trenité, tot secretaris mr. F. C. Koch.
20. Bij Kon. besluit van dezen datum is krachtens het bepaalde in art. 76 der Bevorderingswet
24. Van de Naamlooze Vennootschap Ontvang- en Betaalkantoor, gevestigd te Rotterdam, kantoor houdende aan den Middensteiger 6b, mede kantoor houdende
te Dordrecht en te Naaldwijk, is heden het faillisement uitgesproken.
26. Op 72-jarigen leeftijd overlijdt alhier Mej. M. Muntz, tot 1 Mei j.l. secretaresse van het vrouwencomité van de Rotterdamsche afdeeling van het Roode Kruis.
29. H. M. de Koningin bezoekt per auto onze stad.
29. 3644 werkloozen ontvangen een uitkeering van de Algemeene Commissie tot Steun.
31. In de afgeloopen maand kwamen den Nieuwen Waterweg 291 schepen binnen, metende 376.889 netto reg. ton; in Augustus 1913 kwamen den Nieuwen
Waterweg 1000 schepen binnen, metende 1.241.194 netto reg. ton.

SEPTEMBER 1914
2. Uit Hamburg komen alhier aan de geredden van de stoomschepen Alice H. en Houtdijk, die in den nacht van den 20sten Augustus in de Finsche Golf op
mijnen geloopen en gezonken zijn. Zij werden opgewacht door hun reeders, de firma's N. Haas en Co. en Solleveldt en Van der Meer.
5. De zeven wijk-comités van de Algemeene Commissie tot Steun hebben heden aan ongeveer 5500 werkloozen een uitkeering gedaan.
8. Het stoomschip Nieuw-Amsterdam van de Holland-Amerikalijn keert hedenmorgen, na eenige dagen te Brest te zijn aangehouden, hier terug.
11. Het werk-comité voor kostelooze spijziging heeft heden zijn werkzaamheden aangevangen.
12. Het stoomschip Tambora, van den Rotterdamschen Lloyd, komt heden middag, na eenige dagen te Brest te zijn aangehouden, aan de Lloydkade alhier aan.
23. Hedenmiddag is, op telegrafisch verzoek, met de stoomboot Eendracht van het Willemsplein alhier naar Hoek van Holland vertrokken een gedeelte van
de Rotterdamsche Transportkolonne van het Roode Kruis, om behulpzaam te zijn bij de verpleging der geredde zeelieden van de door een Duitsche onderzeeboot
vernielde drie Engelsche kruisers.

OKTOBER 1914
4. Het stoomschip Nieuwland van de Scheepvaart en Steenkolen-Maatschappij te Rotterdam loopt 5 mijlen ten Noorden van Outer Downsing op een mijnen
zinkt. Alle opvarenden zijn gered.
5. Te beginnen met dezen datum mag hier alleen bruinbrood (van tarwemeel) gebakken worden.
7—11. Duizenden vluchtelingen uit Antwerpen komen hier ter stede aan.
9. Z. K. H. Prins Hendrik heeft heden met het hoofdbestuur van het Roode Kruis een bezoek gebracht aan boord van het Amerikaansche schip Red
Cross, liggende in de Rijnhaven alhier.
12. Hedenavond is een sleepboot met de Roode Kruisvlag in top aan den mond der Leuvehaven aangekomen met 25 gewonde geïnterneerde Belgische soldaten,
uit Ter Neuzen.
15. Met de stoomboot Middelburg I komen hier 79 geïnterneerde gewonde en zieke Belgische soldaten uit Middelburg aan, om vervoerd te worden naar de
Roode Kruiskliniek in de Raampoortstraat.
17. De Burgemeester van Rotterdam maakt bekend, dat het overleg van de Nederlandsche Regeering met het Duitsche Opperbestuur omtrent den terugkeer
der Belgische Vluchtelingen tot een gunstig resultaat heeft geleid. De terugkeer is toegestaan, niet alleen naar Antwerpen en omgeving, maar naar geheel
België.
17. De Noordam van de Holland-Amerikalijn stoot op weg naar hier op eene mijn. De schade van het schip is belangrijk, doch de bemanning en passagiers
bleven ongedeerd.
20. De Rotterdamsche Coöperatieve keuken opent haar werkzaamheden in een benedenhuis, Boezemsingel 224, onder directie van Mej. F. C. S. Oldeman.
20. 68 gewonde Belgische militairen komen uit Middelburg en Vlissingen hier aan.
21. Een detachement van 33 gewonden komt uit Bergen op Zoom hier aan.
 
NOVEMBER 1914
2. Proclamatie van den Burgemeester, dat de Duitsche overheid aan het Nederlandsche gezantschap te Brussel heeft medegedeeld, dat het in hare bedoeling
ligt de uitgeweken Belgen te doen terugkomen, opdat wederom normale toestanden in het geoccupeerde België zullen heerschen.
24. Heden is uit Londen alhier aangekomen het stoomschip J. Blockx, met een lading voedingsmiddelen voor de Belgen.
27. De Great Eastern Railway Co. heeft nu ook den dienst Rotterdam-Harwich met vrachtschepen tijdelijk opgeheven.

DECEMBER 1914
3. Het stoomschip Thelma komt uit New-York hier aan met 1740 ton voedingsmiddelen voor de Belgen.
4. Met dezen datum te beginnen wordt de vrachtgoederendienst van Rotterdam op Harwich weer geheel hervat (vijf vaarten per week).
5. Op bevel van den procureur-generaal bij het gerechtshof te 's-Gravenhage is alhier gearresteerd mr. C. P. van R., verdacht van schending van de onzijdigheid door middel van geschriften, in het buitenland verspreid.
7. Sedert gisteravond 11 uur is geen enkel stoomschip den Nieuwen Waterweg binnen geloopen en sedert gisteravond 7 u. 45 m. heeft geen enkel stoomschip den Nieuwen Waterweg verlaten.
8. In den afgeloopen nacht is het stoomschip Denewell uit Kurrachee alhier aangekomen met 6000 ton voedingsmiddelen voor de Belgen.
9. De Rotterdamsche Roode-Kruiszuster mej. A. E. Schipper, die indertijd met een Nederlandsche ambulance naar Griekenland is uitgezonden, heeft namens het ministerie van oorlog te Athene bericht ontvangen, dat haar de oorlogsmedaille is verleend met brevet en een portret van den Koning van Griekenland, eigenhandig door Z. M. onderteekend.
9. Het Rotterdamsche Roode Kruis heeft besloten, de kliniek in de Raampoortstraat, waar thans nog 54 gewonde Belgische militairen verpleegd worden, vóór de Kerstdagen te sluiten.
9. Het Vrijwillig Politiecorps besluit toe te treden tot de Scherpschuttersvereeniging Rotterdam.
10. Bij de verhuizing van de Belgische vluchtelingen van het lichterschip in de Waalhaven naar het aan het Roode Kruis in bruikleen afgestane Uraniumhotel
aan de Maashaven ontdekt de politie, dat de keuken in het hotel reeds drie weken geleden gemetamorfoseerd is in een fabriek van geconserveerd vleesch.
15. De Nederlandsche Anti-Oorlogsraad houdt in een aantal plaatsen van ons land openbare vergaderingen, hier ter stede in Salon Doelen onder voorzitterschap van den heer R. Casimir van 's Gravenhage.
18. Het stoomschip Orn komt uit Philadelphia hier aan met ongeveer 1900 ton voedingsmiddelen voor de Belgen.
19. Zuster H. Konig en zuster }. Bange vertrekken van hier naar een quarantaine-station in Oostenrijk, ter verpleging van zieke en gewonde soldaten.
19. Heden is de Roode Kruis-kliniek in de Raampoortstraat gesloten. De 31 gewond geweest zijnde Belgische militairen, die daar nog werden verpleegd, zijn allen naar het St. Franciscus-gasthuis overgebracht.
20. De stoomschepen Memento uit Londen en Dorie uit Halifax komen hier aan met voedingsmiddelen voor de Belgen.
24. De alhier in het St. Franciscus-gasthuis aan zijn in den strijd in België bekomen wonden overleden Belgische soldaat Gilbert Beelaert, van het 3e regiment jagers te voet, wordt onder buitengewoon groote belangstelling op de R.-K. begraafplaats in Crooswijk begraven.
26. Het Nederlandsche stoomschip Leersum van de Stoomvaart-Maatsch. Oostzee (Vinke en Co.) te Rotterdam loopt op een mijn en zinkt tusschen Scarborough en Filey. Twee leden van de bemanning worden vermist, de overige zijn gered.
27 Het stoomschip Agamemnon uit New-York komt hier aan met voedingsmiddelen voor de Belgen.
28. Het stoomschip Neches uit New-York komt hier aan met voedingsmiddelen voor de Belgen.
29. Hedenmiddag is het stoomschip Maskinonge uit New York alhier aangekomen met levensmiddelen voor de Belgen.
29. De rechtbank spreekt den directeur van de gasfabriek te Oude-Tonge, J. GW. T., beklaagd van schending van de onzijdigheid, vrij.
30. Het stoomschip Batiscan uit Philadelphia komt hier aan met ongeveer 6700 ton tarwe voor de Belgen.
31. Tegen Mr. C. P. van R., letterkundige te Rotterdam, beschuldigd van schending der onzijdigheid, wordt door de rechtbank te 's-Gravenhage een jaar gevangenisstraf
geëischt.
31. Sedert 1 Januari zijn den Nieuwen Waterweg binnen gekomen, bestemd voor Rotterdam 7547 schepen tegen 10527 in 1913, aldus een vermindering van 2980 schepen, metende 3.595.774 ton.

1915

JANUARI 1915
2. Het stoomschip Lincluden uit Londen komt hier aan met levensmiddelen voorde Belgen.
5. Proclamatie van den Burgemeester, waarbij alle uit België hierheen gekomen vreemdelingen uitgenodigd worden zich opnieuw te doen registreren.
5. Het verbod van het bakken van wittebrood wordt met ingang van dezen datum door den Burgemeester ingetrokken.
6. Hedenmorgen zijn 100 man van den Vrijwilligen Landstorm Rotterdam II, afdeling van het korps Koninklijke Scherpschutters, onder commando van luitenant Mr. W. A. C. van Dam, naar Oosterhout vertrokken, om daar veertien dagen aan de oefeningen van het veldleger deel te nemen.
8. Het stoomschip Calcutta is uit Halifax hier aangekomen met tarwe en andere levensmiddelen voor de Belgen.
8. Van de Belgische vluchtelingen, die tot dusverre in het Uraniumhotel verblijf hielden, zijn heden ongeveer 500 overgebracht naar Gouda in het vluchtelingenkamp.
10. 109 Belgische vluchtelingen uit het Uraniumhotel zijn naar Hoek van Holland vertrokken, om zich daar naar Engeland in te schepen.
11. Hier aangekomen met tarwe voor de Belgen zijn de stoomschepen: Kentigern uit New-York, Rio Lages uit New-Orleans en Ferrona uit Philadelphia.
14. De beide bij Hoek van Holland aangedreven mijnen laat men springen; bij enkele ingezetenen worden door den geweldigen slag de ruiten verbrijzeld.
15. Uit vrees voor mijnen op het Haringvliet heeft de stoomboot Maasnymph, varende van Stellendam op Rotterdam, met ingang van heden den dienst Stellendam-Hellevoetsluis voorloopig gestaakt.
21. Het Engelsche stoomschip Durward van Leith wordt op weg naar Rotterdam op ongeveer 22 mijl ten noordwesten van het Iichtschip Maas door de Duitsche duikboot U 19 met bommen in den grond geboord.
22. De firma Hudig en Pieters alhier heeft order gekregen om de uitgaande Harwichbooten Munich en Wrexham aan den Hoek van Holland te stoppen, hetgeen geschied is.
23. Het stoomschip Wrexham aanvaardt de reis naar Harwich en stoomt om 10.25 den Nieuwen Waterweg uit.
28. De rechtbank te 's-Gravenhage spreekt Mr. C. P. v. R. te Rotterdam vrij van het in gevaar brengen van de onzijdigheid van den staat en veroordeelt hem wegens beleediging van den Duitschen keizer tot f 300,'— boete of 60 dagen hechtenis.

FEBRUARI 1915
1. Naar aanleiding van de proclamatie van den Burgemeester van 5 Jan., hebben 4200 uit België hierheen gekomen vreemdelingen zich doen inschrijven.
6. Het Centraal Bureau van het Roode Kruis alhier is als zoodanig opgeheven, r
6. Hedenmiddag is H. M.'s pantserschip „De Ruyter" hier aangekomen. Het oorlogsschip blijft tot Maandag.
8. De Belgische dichter Emile Polak overlijdt hier in den ouderdom van 25 jaren..
13. Speenhoff viert zijn 12 1/2-jarig jubileum als dichter-zanger.
16. De Algemeene Commissie tot Steun te dezer stede wendt zich opnieuw tot de burgerij met eene circulaire om financieelen steun.
23. De firma Jos. de Poorter alhier, reederij van het Nederlandsche stoomschip Alwina, heeft van het Ministerie van Buitenlandsche Zaken bericht ontvangen,
dat het Engelsche Gouvernement heeft medegedeeld, dat dit stoomschip, hetwelk sinds 19 Januari te Falmouth ligt, wordt vastgehouden, als verdacht van handelingen in strijd met de neutraliteit.
23. Tegen den Duitscher V. S., een hier ter stede gevestigd koopman, is procesverbaal opgemaakt wegens schending van de neutraliteit.

MAART 1915
9. Ongeveer 100 Belgen, die tot nu toe onderdak hadden in een loods van den Rotterdamschen Lloyd, vertrekken van hier naar het vluchtelingenkamp te Ede.
16. Met het Belgische stoomschip Baron Bayens vertrekken ongeveer 850 Belgen, die tot nog toe in het Uranium-hotel verblijf hielden, van hier naar Engeland.
17. Het Engelsche stoomschip Leeuwarden, varende in geregelden dienst van Londen naar Harlingen, is 4 mijlen ten noordwesten van het lichtschip Maas door de Duitsche duikboot U 28 in den grond geboord. De bemanning is gered en te Hoek van Holland geland.
18. De Koning van Noorwegen heeft den burgemeester, Mr. A. R. Zimmerman, benoemd tot commandeur 1ste klasse in de orde van St. Olaf, den directeur der Gemeentewerken, den heer A. C. Burgdorffer, tot ridder 1ste klasse in die orde.
18. Het stoomschip Batavier V, kapitein Rindermann, wordt op weg naar Londen, ongeveer 6 of 7 mijl west ten zuiden van het vuurschip Maas gepraaid door de Duitsche duikboot U 28 en naar Zeebrugge opgebracht. In verband hiermede varen de stoomschepen van de Batavierlijn voorloopig niet.
19. Het stoomschip Sliedrecht, behoorende aan de Stoomvaart-Maatschappij De Maas (Ph. van Ommeren) te Rotterdam, is in de nabijheid van South Shields gestrand. De bemanning is gered.
23. De directie van de Batavierlijn heeft besloten, weer stoomschepen van hier op Tilbury te laten varen. Hedenavond vertrekt de Batavier III van hier.
25. Met ingang van heden is men niet meer verplicht zilverbons van f5,— in betaling aan te nemen.
29. Het Nederlandsche stoomschip Amstel, van de firma Van Es & Co. te Rotterdam, is op weg van Rotterdam naar Goole door een mijn in het Duitsche mijnveld bij Llamborough vernield. De bemanning is aan de Humber aan wal gebracht.

APRIL 1915
1. De flesschenfabriek Anglo-Dutch Bottle Works te Kralingscheveer stelt haar beide ovens weer in werking, waardoor aan ongeveer 200 arbeiders wederom werk is verschaft.
1. Het stoomschip Schieland van de Scheepvaart- en Steenkolen-Maatschappij te Rotterdam is hedenmorgen in de Noordzee, 24 mijl O.Z.O. van Spurn Head, opgeblazen. Een stoker is verdronken. De andere leden der bemanning zijn gered.
6. Met ingang van dezen datum worden de oude zilverbons van f 1.— en f2.50 ingetrokken.
14. Het Nederlandsche stoomschip Katwijk (groot 2040 ton; van de Maatschappij Stoomschip Katwijk, Erhardt & Dekkers, alhier) van Baltimore naar Rotterdam, ten anker liggende bij het lichtschip Noord-Hinder, wordt om acht uur des avonds door een duikboot getorpedeerd en zinkt. De bemanning is gered.
15. Het stoomschip Copenhagen vertrekt met 506 Belgische vluchtelingen, uit het Uranium-hotel alhier, naar Engeland.
18. Het Nederlandsche stoomschip Olanda, toebehoorende aan de Stoom vaart-Maatschappij Nederlandsche Lloyd te Rotterdam, is, van Seaham naar Rotterdam onderweg, op een mijn gestooten en gezonken. De bemanning is gered.
19. De Duitsche regeering doet naar aanleiding van het geval Katwijk uit eigen beweging aan den Nederlandschen gezant te Berlijn een verklaring van de volgende strekking: „Indien het onderzoek uitwijst, dat de Katwijk door een Duitsche duikboot in den grond is geboord, zal de Duitsche regeering niet aarzelen, aanstonds haar levendig leedwezen te betuigen en volledige schadeloosstelling
toe te zeggen".
19. Het stoomschip Copenhagen vertrekt van hiernaar Londen met 471 Belgische vluchtelingen.
22. Blijkens bericht van Hr. Ms. gezant te Londen zijn de beperkingen van het passagiersvervoer naar en van Engeland wederom opgeheven.
22. Bij het Engelsche consulaat alhier is hedenmorgen officieel bericht ontvangen, dat het verkeer tusschen Nederland en Engeland tot nader kennisgeving voor alle soorten schepen is stop gezet.
28. Het Engelsche consulaat hier ter stede deelt mede, dat alle Engelsche havens tot nader order gesloten zijn voor Engelsche en vreemde schepen.

MEI 1915
1. Uit Londen wordt geseind, dat het handelsverkeer tusschen Engeland en Nederland kan worden hervat, maar dat het passagiersverkeer nog niet kan worden toegestaan.
3. Met ingang van heden is ook het passagiersverkeer op Engeland weer geoorloofd.
5. Het gerechtshof te 's-Gravenhage doet uitspraak in de zaak van Mr. C. P. v. R., letterkundige, vroeger te Rotterdam, thans wonende te Huis Ter Heide, door de Haagsche rechtbank veroordeeld wegens beleediging van den Duitschen keizer tot f 300,'- boete of 60 dagen hechtenis, met vrijspraak van het ten laste gelegde in gevaar brengen van de onzijdigheid van den Staat. Het gerechtshof heeft het vonnis der rechtbank bekrachtigd.
8. Volgens besluit van den Burgemeester van 6 Mei behoeft, met ingang van dezen datum, het door de bakkerijen alhier te bakken roggebrood niet langer voor de helft uit rogge en voor de helft uit tarwe te worden samengesteld.
17. Besloten wordt tot oprichting van een corps van Rotterdammers, die bereid zijn zich onder leiding van luit. Mr. Van Dam militair te oefenen.
19. Bezoek van H. M. de Koningin-Moeder aan onze stad.
19. B. en W. maken bekend, dat in de gemeente goedkoop ongebuild tarwebrood wordt verkrijgbaar gesteld. Het bureau is gevestigd in het gebouw aan de Gedempte Boter sloot 118.
20. De heer B. Canter alhier, redacteur van de Holland Express, is naar de terechtzitting verwezen wegens artikelen in dit weekblad, waardoor de onzijdigheid van Nederland in gevaar zou zijn gebracht.

JUNI 1915
1. Begonnen wordt met het bakken en verkoopen van goedkoop, ongebuild tarwebrood.
3. De rechtbank te Rotterdam veroordeelt K. J. W., 38 jaar, koopman alhier, ter zake van medeplichtigheid aan poging tot het in strijd met het verbod uitvoeren van goederen (koper), waarvan de uitvoer is verboden, tot drie weken
gevangenisstraf met vrijspraak van hetgeen bekl. meer of anders was ten laste gelegd en verbeurdverklaring van het in beslag genomen koper.
22. De rechtbank veroordeelt B. A. C, journalist alhier, ter zake van opzettelijke beleediging van den Duitschen keizer, tot f 50,— boete, subs. 10 dagen hechtenis.
 
JULI 1915
15. Bezoek van H. M. de Koningin en Z. K. H. den Prins der Nederlanden aan onze stad. Inwijdingsdienst van de Groote Kerk na hare herstelling. Eerste steenlegging van het Stadhuis.
17. De Rotterdamsche Vrouwelijke Studenten-Vereeniging wordt opgericht.
24. Met het stoomschip „Turbinia", gebouwd bij de Rotterdamsche Droogdok-Maatschappij voor de firma Ruys 6 Zonen, wordt een proeftocht gemaakt. Met dit stoomschip komt het eerste vaartuig in de vaart, dat turbines voert, hier te lande voor zeeschepen gebouwd. Aan boord is o.a. de Minister van Marine. Het stoomschip, thans liggende aan de Lloydkade, heeft een inhoud van 5600 ton d.w., is 331 voet lang, 48 voet breed en 24 voet 6 duim diep.

AUGUSTUS 1915
24. De heer W. N. J. van D., correspondent van een Engelsch dagblad hier ter stede, wordt op last van de justitie, in het huis van bewaring alhier opgesloten. Hij wordt verdacht zich te hebben schuldig gemaakt aan handelingen, waardoor de neutraliteit van ons land in gevaar zou gebracht kunnen worden.

SEPTEMBER 1915
7. De gemeenteraad benoemt een commissie om B. en W. te assisteeren bij de vraagstukken, die van de regeeringsmaatregelen, omtrent distributie en prijszetting van levensbehoeften, het gevolg zijn. Gekozen worden de heeren Ter Laan, Hollander, Diemer en Van Rooij.
17. Laatste oefening van het korps De Jagers van Van Dam, dat ontbonden is naar aanleiding van een aanschrijving van den Minister van Oorlog, dat van de diensten van het korps geen gebruik gemaakt zal worden.

OKTOBER 1915
14. W. N. J. v. D., uitgever en journalist en J. D., correspondent van de Daily Mail, beiden alhier, beklaagd geweest van het, in geval van een oorlog, waarin Nederland niet betrokken is, opzettelijk eenige handeling verrichten, waardoor de onzijdigheid van den Staat wordt in gevaar gebracht, worden door de rechtbank alhier vrijgesproken.

NOVEMBER 1915
10. Bij de Galak Condensed Milk Co. wordt 3450 liter melk en bij de Condensed Milk Comp. of Holland Ltd. 3000 liter in beslag genomen en den volgenden dag resp. 2900 en 4000 liter melk. Door de directies dezer fabrieken wordt tegen de inbezitneming geprotesteerd en door de Vereeniging van Melkfabrikanten is telegrafisch een protest bij den Minister van Landbouw ingediend. Volgens hen is er in deze gemeente van melknood geen sprake. De gemeente vergoedt 10 cent per liter voor de in beslag genomen melk.

DECEMBER 1915
30. Het stoomschip Ellewoutsdijk van Van Solleveld, Van der Meer en T. H. van Hattums Stoom vaart-Maatschappij loopt, op ongeveer een halve mijl van het lichtschip Galloper, op een drijvende mijn en zinkt. De geheele bemanning wordt gered.
31. Sedert 1 Januari zijn den Nieuwen Waterweg binnengekomen, bestemd voor Rotterdam, 3760 schepen, metende 4.224.805 netto registerton, d.w.z. Vg van de inklaring vóór den oorlog. Het aantal der ingekomen schepen van de binnenvaart
bedroeg 161.604 met een inhoud van 24.836.418 ton.


1916


JANUARI 1916
1. De heer J. T. Schaddelee gaat als organist over van de Duitsche Evangelische kerk in de Zwartepaardenstraat naar de Luthersche kerk.
4. Het van New-York naar Rotterdam bestemde Nederlandsche stoomschip „Leto" van de Maatschappij Zeevaart alhier, is 8 mijl Oost ten Zuiden van Galloper op een mijn gelopen en zinkt. De bemanning wordt gered.
13. Het van New-Orleans naar Rotterdam bestemde Nederlandsche stoomschip „Maashaven" is hedenochtend ten westen van Galloper op een mijn geloopen en in zinkenden toestand door de bemanning verlaten. De kapitein H. de
Boer komt om het leven.
13. Een geweldige storm woedt alhier, waardoor het water stijgt tot 3.94 meter boven Rottepeil, een waterstand nog nooit zoo hoog waargenomen volgens de annalen van Schieland. Tusschen Blaak en Boompjes staat alles blank, het
Maasstation is geïsoleerd en de politiepost aan het Oudehoofdplein duikt als een eilandje uit het water op. De klok der Geref. kerk aan de Hoflaan luidt, om de omwonenden kond te doen van het dreigende gevaar; de dijken kunnen
echter den geweldigen drang keren. In post- en telegraafdienst is natuurlijk groote storing, terwijl de schade ontzettend is. Een dam, liggende langs het Mallegat en loopende van de 2e Rosestraat af tot aan den spoordijk, bij het
terrein van de firma Van der Lugt, breekt door, waardoor de geheele West-Varkenoordsche polder overstroomt. Vooral aan de Varkenoordsche Kade is de toestand bedenkelijk. Verscheiden huisgezinnen kunnen zich ternauwernood
redden; twee kinderen van den rangeerder Van Etten worden door den feilen stroom meegesleurd en komen jammerlijk om. Ook van den in militairen dienst zijnden Smit verdrinken twee kinderen.
14. Van denzelfden Smit overlijdt tengevolge van de ramp van gisteren nog een kind.
14. Het Nederlandsche stoomschip „Alwina" van de Holland Gulf Stoomvaart-Maatschappij, dat bijna een jaar door de Engelsche regeering te Falmouth is opgehouden, is vrijgelaten en naar hier vertrokken.
14. Er vormt zich een commissie, onder voorzitterschap van den wethouder Mr. Abm. van der Hoeven, om hulp te verschaffen aan de door de overstrooming getroffenen in den West-Varkenoordschen polder.
15. Het passagiersverkeer op de lijn Rotterdam—Dordrecht is in beide richtingen hersteld.
15. De Minister van Waterstaat, de heer Lely, gaat, vergezeld van een hoofdambtenaar van den Rijkswaterstaat, naar IJsselmonde, teneinde de door den watersnood geteisterde streek in oogenschouw te nemen.
18. Heden, nauwelijks 48 uur, nadat de inschrijving voor hulp in watersnood opengesteld werd, is bij de administratie van de Nieuwe Rott. Cour. reeds meer dan f 200 000 ingekomen.
18. Hedenochtend 10 uur is het stoomschip „Rijndam" van de Holland-Amerika-Lijn op een mijn geloopen, waardoor het voorschip werd beschadigd. Drie stokers zijn gedood. Het schip raakt in de Highambocht aan den grond, doch
komt 's nachts vlot en loopt Holehaven binnen.
19. Z. K. H. de Prins bezoekt in opdracht van H. M. de Koningin eenige door den watersnood getroffen, zuidelijk van Rotterdam gelegen, plaatsen.
30. De burgemeester vertrekt voor een tiental dagen naar Duitschland, om eenige nieuwe raadhuizen te bezoeken, als te Dresden, Hannover en Leipzig.

FEBRUARI 1916
2. Het Nederlandsche motorschip „Artemis", den 1 Febr. Rotterdam verlatende, wordt in den daarop volgenden nacht op 4 mijlen Oost ten Noorden van den Noord-Hinder door Duitsche torpedobooten getorpedeerd, doch kan onder
eigen kracht nog naar Rotterdam terugstoomen.
3, Vanwege het departement van marine wordt te Rotterdam een officieel onderzoek ingesteld naar het gebeurde met de „Artemis."
4. De minister van marine komt alhier aan om de schade, toegebracht aan de „Artemis", die drooggelegd is in het gemeentedroogdok no. 4, in oogenschouw te nemen.
9. Het stoomschip „Rijndam" van de Holland-Amerikalijn, dat door op een mijn te loopen beschadigd werd en te Gravesend binnenviel met drie stokers gedood en vier gewond, is in Wilton's dok ter herstelling opgenomen.
9. Het gisterochtend van hier naar Sunderland vertrokken stoomschip „ Vaarli", cargadoors de firma Phs. van Ommeren, loopt ter hoogte van Zwarte Bank op een mijn en zinkt. De kapitein en de eerste-machinist zijn verdronken.
16. Het water in de Schie stijgt nog 12 c.M. hooger dan op 13 Jan. 1.1. Het Bestuur van den Bergpolder en den Zestienhovenpolder laat de Vlaggemanskade, op de plaatsen waar het water het felst over het dijkje loopt, door zand
versterken.
16. Het stoomschip „Bandoeng" van den Rotterdamschen Lloyd stoot, op weg van Java naar Rotterdam, in de nabijheid van de Theemsmonding op een mijn en ankert te Northfleet. Niemand van de bemanning is gekwetst.
17. De hoogste stand, die het water in den afgeloopen nacht hier ter stede bereikte, was 2.84 + R.P.
22. Het Engelsche stoomschip „Ousel" komt van Liverpool te Rotterdam aan en heeft aan boord den tweeden machinist en een matroos van hetNederlandsche tank-stoomschip „LaFlandre" van de American Petroleum Co. te Rotterdam, dat op reis van New-York naar Rotterdam bij het Galloper-vuurschip op een mijn is geloopen en gezonken. Van de bemanning, bestaande uit 30 man, zijn waarschijnlijk 28 verdronken.

MAART 1916
4. De wekelijksche veemarkten worden verboden; echter kan de Burgemeester, wanneer bijzondere redenen afwijking van dit verbod noodzakelijk maken, afwijking toestaan onder de door den districtsveearts aan te geven voorwaarden.
5. Het s.s. „Bandoeng" van den Rotterdamschen Lloyd, dat eenigen tijd geleden in de Theems op een mijn is geloopen, komt alhier in de IJselhaven gesleept aan.
8. De directie van den Rotterdamschen Lloyd heeft een rapport ingediend bij de marine-overheid naar aanleiding van de beschieting van het s.s. „Bandoeng" in de Middellandsche Zee door de Duitsche duikboot U 3.
10—11. In de officieren-sociëteit in het Park wordt een bazaar gehouden ten bate van het Fransche Roode Kruis.
11. Het s.s. „Zaandijk" van de Holland-Amerika-Lijn alhier loopt op een mijn tusschen Elbowboei en het Kentish Knockvuurschip op de Engelsche kust.
18. Het s.s. „Palembang" van den Rotterdamschen Lloyd wordt in de Noordzee anderhalf mijl benoorden de Galloper boei getorpedeerd. Het schip zinkt, doch de geheele bemanning en de twee passagiers zijn gered.
23. Het stoomschip „Rotterdam" van de Holland-Amerika Lijn, brengt hier de equipage aan van de gezonken „Palembang".
28. Het s.s. „Rijndam" van de Holland-Amerika Lijn vaart niet uit, omdat de stokers en tremmers weigeren te varen, indien hun gage niet wordt verhoogd. De directie, die reeds de hoogste gage betaalt, kan dit verzoek niet inwilligen.
31. Groote ongerustheid in de stad tengevolge van het intrekken van alle militaire verloven.

APRIL 1916
3—9. Rotterdamsche Winkelweek van Nederlandsch fabrikaat.
7. Het stoomschip „Eemdijk", van Solleveld, Van der Meer en Van Hattums stoomvaartmaatschappij, op weg van Baltimore naar Rotterdam, is door een ontploffing in ruim no. 2 aan bakboordzijde beschadigd en wordt in Engeland gelost. De Engelsche admiraliteit meldt later, dat het schip door een duikboot getorpedeerd is.
8. Het stoomschip „Rijndijk", van Solleveld, Van der Meer en Van Hattums stoom vaartmaatschappij, geladen met regeeringsgraan, op weg van Portland Main naar Rotterdam, stuit op een mijn, de ruimen loopen vol water, doch de bemanning heeft geen letsel bekomen.
8. Het aantal stakers bij de Holland-Amerika Lijn stijgt tot ongeveer 450.
12—13. Alhier wordt gehouden de XVIIe jaarvergadering van den Nationalen Vrouwenraad van Nederland.
13. De directie van de Holland-Amerika-Lijn geeft aan haar dek-en machinepersoneel kennis dat zij, uitsluitend met het oog op de graan verzorging, de haar kenbaar gemaakte eischen inwilligt, waarna het stakende personeel besluit de staking op te heffen.
25. Her-invoering van het bruinbrood.
26. Het stoomschip „Dubhe", komende van Baltimore met bestemming naar Rotterdam, de sleepboot „Noordzee" en het stoomschip „Maashaven", welk stoomschip van Havre naar Rotterdam gesleept werd om hersteld te worden, loopen ter hoogte van de Galloper boei op mijnen. De „Noordzee" zinkt, waarbij de tweede machinist en de stoker verdrinken. De overige opvarenden worden gered. De „Dubhe" blijft drijven en koerst naar Harwich, de „Maashaven" wordt in de buurt van Beach End aan den grond gezet.

MEI 1916
4. De Raad keurt het voorstel van B. en W. tot het verleenen van medewerking voor den aanleg van een tuindorp beoosten den Groenen Hilledijk goed.
15. Van hier uit worden per trein ongeveer 3500 drachtige en melkgevende koeien naar Duitschland verzonden.
16. De „Batavier V" loopt ter hoogte van de Gabbard op een mijn en zinkt. De 2e machinist J. H. Mast, de 3e machinist C. de Bruijn, de hofmeester C. de Ridder en nog een onbekende passagier komen daarbij om.
18. De heer P. F. Thomsen, gedelegeerd commissaris van de N.V. Thomsens Havenbedrijf alhier, die 15 Mei te Scheveningen door een auto werd overreden, overlijdt aan de bekomen verwondingen in den ouderdom van 60 jaar.
18. In café Boneski wordt een bijeenkomst gehouden belegd door het Nederlandsen Comité van vrouwen voor duurzamen vrede, op verzoek van de Ford-delegatie te Stockholm.
19. Gelijktijdig vertrekken 5 groote stoomschepen van den Rotterdamschen Lloyd en 2 van de Holland-Amerika Lijn. Het zijn de „Kawi", een mailboot, de „Ternate", een vrachtboot, waarop zich een detachement goevernementstroepen en marine-schepelingen zal inschepen naar Java, de „Madioen ' en de „Soerakarta", beide vrachtschepen in ballast, onderscheidelijk naar New-York en Norfolk, om daar voor Java te laden; de „Merauke" die in ballast naar Noord-Amerika gaat en gerequireerd is door de Nederlandsche Regeering, om graan te halen; verder de „Zaandijk" en de „Christian Michelsen", van de Holland-Amerika Lijn, die naar Baltimore gaan om voor Rotterdam te laden.

JUNI 1916
13. De vrouwenvereeniging Ons Belang, overhandigt ten stadhuize een adres tegen de duurte.
13. De federatie Rotterdam der S.D.A.P. en de Rotterdamsche Bestuurdersbond houden op het exercitieterrein aan de Linker Rottekade een betooging tegen de duurte. Op deze betooging volgt eene straatbetooging, die aanleiding geeft tot handtastelijkheden. De politie voert in de omgeving van het stadhuis bij herhaling charges met de blanke sabel uit. In tal van winkels worden de spiegelruiten stuk geslagen.
14. Met het oog op het gebeurde van gisteravond is er van overheidswege geen vergunning gegeven tot het houden op heden avond van een verkiezingsbijeenkomst op het Schuttersveld en van optochten.
14. Herhaling der straatrelletjes. Op de Gedempte Binnenrotte worden van eenige winkels ruiten ingegooid.
15. De relletjes bij het Stadhuis en zijn omgeving herhalen zich.
16. Proclamatie van den Burgemeester in zake de samenloopen en ongeregeldheden in het midden der stad.
16. Herhaling der straatrelletjes, hoewel in mindere mate dan vorige avonden.
20. Het aan de firma Hudig & Pieters toebehoorende schip „Ortis Tarda", op weg naar Goole, zinkt. De achtersteven van het schip werd door een ontploffing weggeslagen. De bemanning is door een voorbijkomend stoomschip opgepikt en te Yarmouth aan land gezet.
23. De Harwichboot „Brussels" op weg van Rotterdam naar Londen wordt bij Schouwenbank door een Duitsche torpedoboot aangehouden en naar Zeebrugge opgebracht.

JULI 1916
1. Voor den Raad voor de Scheepvaart wordt behandeld de zaak van het s.s. „Rijndijk" der firma Solleveld, Van der Meer en Van Hattum. Na verhoor der getuigen: M. J. A. Stephan, kapitein en J. C. Mulder, 3e machinist, deelde de voorzitter mede, dat bij het onderzoek door de marine is gebleken, dat de stukken metaal, welke aan boord van de „Rijndijk" gevonden zijn, afkomstig zijn van een white-head torpedo, welke torpedo's vervaardigd zijn te Fiume, en voor den oorlog geleverd werden aan alle natiën,
behalve aan Engeland.
11. Na afloop van een vergadering tegen de duurte van het revolutionnair socialistisch Comité, in het Vereeningingsgebouw aan denGoudschenweg, waarin als sprekers optraden Dr. W. van Ravensteyn Jr., Mevr. Roland-Holst en Ds. N. J. C. Schermerhorn, hebben op straat weder eenige ongeregelheden plaats.

AUGUSTUS 1916
22. Volgens een bericht in de Times heeft de heer Holtzapfel, benoemd tot Britsch vice-consul te Rotterdam, wegens de heftige protesten daartegen in Engeland, voor die benoeming bedankt. Niettegenstaande zijn Duitschen naam is de heer Holtzapfel geboren Engelschman..
27. De federatie Rotterdam der S.D.A.P. houdt in den Doele een openbare propaganda vergadering voor de oprichting van een socialistisch dagblad in deze stad.
29. In verschillende benedenhuizen aan de Mathenesserlaan en den Essenburgsingel komt bij den zwaren regen het regen- en rioolwater binnenloopen. De regenmeter, door Gemeentewerken in de Diergaarde opgesteld, wijst 52.3 m.M. aan. Het hoogste cijfer van regenval te Rotterdam was tot nog toe 45 m.M., opgenomen met denzelfden regenmeter op 15 Juli 1913.


SEPTEMBER 1916
1. Het Hollandsche motorschip „Zeearend'' toebehoorende aan de Overzeesche Vrachtmaatschappij, directie Vermeer 6 van den Arend alhier, den vorigen dag van hier met stukgoed vertrokken, wordt door een Duitsche duikboot no. 30 met bommen tot zinken gebracht 19 mijl W. N. W. van het lichtschip Maas. De geheele bemanning wordt door een boot der maatschappij-Zeeland gered en te Vlissingen aangebracht.
7. Uit Hamburg wordt geseind dat de volgende Ned. zeilschepen tot onderzoek zijn opgebracht naar Swinemünde: „Holland", van Rotterdam naar Gefle; „Arendina", dito; „Margina", dito; „ Wilhelmina", van Rotterdam naar Stockholm; „Roelfina", van Amsterdam naar Gefle, „Spesmea", van Rotterdam naar Gefle; „Frederika", van Rotterdam naar Ronneby, en „Albertina", van Rotterdam naar Stugsund bestemd.
10. Het Nederlandsche motorschip „Zeemeeuw", met contrabande aan boord, op weg van Rotterdam naar Londen, wordt opgebracht.
11. Het Noordsche stoomschip „Lindborg", heden van Rotterdam naar Londen vertrokken, wordt op 15 mijl W. N. W. van het vuurschip Maas door de Duitsche duikboot U 6 tot zinken gebracht. De bemanning wordt in booten door de duikboot naar het vuurschip Maas gesleept.
12. Het Nederlandsche tankschip „Antwerpen" van de American-Petroleum Company alhier, dat zijn eerste reis doet, zinkt op reis van New-York naar Londen, in den grond geboord door een Duitsche onderzeeër op 49 gr. 30 m. N.B. en 6 gr. 46 m. W. L. Het schip is voor f 4800000.'— verzekerd. Een gedeelte der bemanning zal met het s.s. „Rijndam" alhier aankomen.
13. Onder groote belangstelling van de zijde van het publiek zijn heden namiddag op de rivier alhier proefvaarten gehouden met een onderzeeboot, gebouwd op de werf Fijenoord.

OKTOBER 1916
4. De Rechtbank alhier verleent rechtsingang met bevel tot gevangenhouding tegen den heer J. D. uit Maassluis en den gewezen Duitschen stuurman F. J. H. H. uit Vlaardingen, verdacht van het in gevaar brengen van de onzijdigheid van den Staat.
9. Uit Newport (Rhode Island Ver. St.) wordt geseind, dat de „Blommersdijk", op weg van New-York naar Rotterdam met graan aan boord voor de Nederlandsche regeering, gisteravond door een Duitsche duikboot voor de kust van Massachusetts is getorpedeerd.
16. De rivierpolitie arresteert R. R. een gewezen inspecteur van politie dezer gemeente en drie andere personen als verdacht van het in gevaar brengen van de neutraliteit van ons land.
30. De Duitsche ingeneur F. W. H. M. is alhier aangehouden als verdacht van het verstrekken van inlichtingen, waardoor de neutraliteit van ons land in gevaar zou gebracht kunnen worden.

NOVEMBER 1916
2. Duitsche torpedojagers houden bij het lichtschip Noord Hinder het stoomschip „Oldambt" aan, geladen met margarine en kaas en toebehoorende aan de N. V. s.s. Oldambt te Rotterdam, directeur N. Haas, en trachten het doen zinken, wat niet gelukt, omdat Engelsche torpedojagers verschijnen. Het s.s.wordt daarna door de sleepbooten „Oostzee"' en „Blankenburg" te Hoek van Holland gebracht.
16. Het stoomschip „Midsland", van de Steenkolen Maatschappij alhier, wordt door een Duitsche duikboot opgebracht naar Zeebrugge.
17. Bij Kon. besluit van dezen datum is tot hoofdcommissaris van politie te Utrecht benoemd de heer F. van 't Sant, thans chef-inspecteur bij de rivierpolitie alhier..
24. De Gemeenteraad stelt vast een verordening tot beperking van het gebruik van gas en van electriciteit voor winkelverlichting en reclame.
29. De vier personen, in October j.l. gearresteerd onder verdenking van handelsspionnage ten gunste van Duitschland, worden weer in vrijheid en buiten vervolging gesteld.
30. Het vrachtschip „Kediri" van den Rotterd. Lloyd, op weg van Batavia naar Marseille, wordt door een Duitsche duikboot in den grond geschoten. De bemanning had het schip verlaten.

DECEMBER 1916
5. De Rechtbank alhier veroordeelt den gewezen stuurman F. J. H. H. te Vlaardingen tot 6 maanden en den scheepsagent J. D. te Maassluis tot 1 jaar en 3 maanden gevangenisstraf, ter zake van het in gevaar brengen van de onzijdigheid van den Staat. Zij hebben hooger beroep aangeteekend.
6. Met ingang van dezen datum mag na 8 uur in winkels en kapperszaken geen gas- of electrisch licht meer gebrand worden. De café's moeten te 12 uur sluiten, uitgezonderd op Zaterdagen, waarvoor het sluitingsuur op één uur is bepaald. Met ingang van Maandag 11 Dec. moeten concertzalen, bioscopen, danshuizen enz. op Zaterdag- en Zondagavond te 12 uur en op de overige avonden te 11 uur gesloten zijn. De schouwburgdirectiën hebben den burgemeester de verzekering gegeven, dat zij er krachtig naar zullen streven het einde der voorstellingen op 11 uur te stellen.
9. Het stoomschip „Caledonia" van de firma Wm. H. Muller 6 Co. alhier, met katoen onderweg naar Huil, wordt door de Duitschers bij de Vlaamsche kust aangehouden en naar een haven opgebracht.
11. Ter besparing van licht branden ook in de tramwagens voorloopig slechts de helft van de gloeilampen.
18. Als verdacht van spionnage zijn ter beschikking van de justitie naar het huis
van bewaring overgebracht de Belg A. E, F. uit de Zwaerdecroonstraat, W. de N. van de Prins Hendrikkade en de brievenbesteller S. uit de Vinkenstraat alhier.
21. De heer E. P. V., Duitscher en journalist alhier, en een aantal andere personen worden door de Rechtbank alhier vrijgesproken, beklaagd geweest van het in gevaar brengen van de onzijdigheid.

1917

JANUARI 1917
1. De totale bevolking van Rotterdam bedraagt 483.765 zielen, waarvan 3.301 te Hoek van Holland. In dit cijfer zijn niet begrepen de ongeveer 8000 Belgische uitgewekenen, die zich nog in onze gemeente bevinden.
7. De heer D. de Peterson, Russisch consul-generaal te 's-Gravenhage, bereidt een kerstfeest in het Uranium-hotel te dezer stede voor ongeveer 150 Russische soldaten, die zich door ontvluchting uit de krijgsgevangenschap de vrijheid
hebben heroverd.
15. In het Vereenigingsgebouw heeft een vergadering plaats der afdeeling Rotterdam van den Algemeenen Nederlandschen Zeemansbond ter bespreking van een door het bestuur dezer afdeeling aan de zeelieden gericht manifest.
Besloten wordt tot staking en zich niet eerder tot monstering beschikbaar te stellen, alvorens een betere loonstandaard en tenietdoening van het in werking treden van de Schepenvorderingswet is verzekerd.
16. Tengevolge van de zeeliedenstaking liggen alhier in de haven zestien stoomschepen stil. De stakers posten bij het kantoor van den waterschout om monstering te voorkomen.
17. De bemanning van het op vertrek naar zee alhier liggende stoomschip Woensdrecht heeft dit stoomschip, na een bespreking met het stakingscomité, verlaten.
19. Het aantal stakende zeelieden in de haven alhier bedraagt thans 450.
24. De bemanningen van de binnengekomen stoomschepen Nieuw-Amsterdam en Zaandijk hebben zich met de stakers solidair verklaard.
29. Het stoomschip Wilis van den Rotterdamschen Lloyd is met een uit Chineezen bestaande bemanning en het stoomschip Wieldrecht met een nieuw aangemonsterde bemanning naar zee vertrokken.

FEBRUARI 1917
1. In verband met den verscherpten duikbootoorlog verbiedt de Regeering voorloopig alle schepen, uit onze havens naar zee te vertrekken.
1. In de vergadering van de af deeling Rotterdam van den Alg. Nederl. Zeemansbond wordt besloten de zeeliedenstaking georganiseerd op te heffen.
2. De directie van den Rotterdamschen Lloyd heeft aan haar schepen, die in Indië liggen, opdracht gegeven niet uit te varen.
5. Sedert Zaterdagavond (3 Febr.) 8 uur is geen enkel schip den Nieuwen Waterweg binnengekomen en sedert gisternacht half 1 heeft geen schip den Waterweg verlaten.
6. Het Noorsche stoomschip Hans Kinch vertrekt van hier naar Engeland en wordt bij Noord-Hinder door een Duitsche duikboot in den grond geboord. De geheele bemanning wordt gered.
9. In een spoedeischende vergadering neemt de Raad een voorstel van B. en W. aan tot nadere regeling van de prijzen voor gas en electriciteit, ter beperking van het kolenverbruik en stelt hij tevens een verordening tot beperking van het gebruik van kunstlicht vast.
13. In de zaak van den 57-jarigen ingenieur F. W. H. N., geboren te Keulen, wonende alhier, thans gedetineerd in het huis van bewaring, die terecht staat ter zake van het opzettelijk openbaar maken van bescheiden enz., waarvan hij weet, dat de geheimhouding door het belang van den Staat geboden wordt, eischt het O. M. één jaar gevangenisstraf.
14. Met ingang van dezen datum treedt hier de beperkte dienstregeling van de electrische tram in werking.
14. Teneinde aan den heerschenden voedsel- en brandstoffennood tegemoet te komen, hebben eenige ingezetenen het initiatief genomen om te dezer stede op een aantal plaatsen, in verschillende wijken, tot uiterst lagen prijs een goed middagmaal verkrijgbaar te stellen (comité decentrale keuken).
14. Heden is voor het Gerechtshof te 's-Gravenhage behandeld het hooger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de Rotterdamsche rechtbank, waarbij Fr. J. H. H. te Vlaardingen en J. D. te Maassluis, wegens het in gevaar brengen van de onzijdigheid van den Staat veroordeeld werden resp. tot 6 maanden en tot 2 jaar en 3 maanden gevangenisstraf. Uitspraak op 28 dezer. Het Hof gelast de onmiddellijke invrijheidsstelling van de beide beklaagden.
21. Het stoomschip Driebergen, van de naaml. vennootschap Furness' Scheepvaartmaatschappij alhier, is bij het vertrek uit het Bristolkanaal getorpedeerd.
22. De schepen Noorderdijk en Zaandijk van de Holland-Amerikalijn, de Jacatra, Bandoeng en Menado van den Rott. Lloyd, de Eemland en Gaasterland van den Kon. Holl. Lloyd, te zamen van Falmouth vertrekkende, worden door een Duitsche duikboot getorpedeerd. De Menado keert nog naar Falmouth terug, de Noorderdijk, de Gaasterland en de Jacatra zinken; de Bandoeng, de Eemland en de Zaandijk zijn nog drijvende. De Noorderdijk had graan en meel voor de Ned. Regeering aan boord, de
Jacatra tarwe, de Zaandijk, de Eemland en de Gaasterland waren uitgevaren om graan voor de regeering te halen. De Bandoeng en de Menado kwamen uit Batavia, geladen met Java-producten.
24. In de afgeloopen week (18—24 Febr.) zijn geen schepen van 70 d.M. en meer diepgang den Waterweg in- of uitgevaren.

MAART 1917
5. Het Comité De Centrale Keuken stelt van heden af dagelijks warme spijs voor het publiek beschikbaar tegen betaling van f 0.10 per portie.
5. Het Britsche koopvaardijschip „Princess Melita" komt bewapend te Hoek van Holland aan en wordt gelast onmiddellijk weer naar zee te vertrekken.
6. Vorengenoemd stoomschip keert terug, levert een zieke af, laadt met spoed drinkwater in voor de reis naar Engeland en stoomt daarna weer naar zee.
7. Weer komt de „Melita" terug; de gezagvoerder verklaart kanon en affutage overboord te hebben geworpen, na grondig onderzoek waarvan vergunning wordt verleend naar Rotterdam op te stoomen.
10. Gedurende de afgeloopen week zijn geen schepen met 70 d.M. en meer diepgang den Waterweg in- of uitgevaren.
10. Het s.s. „La Campine" van de American Petroleum Company te Rotterdam, vertrekt uit den Waterweg naar New-York, doch wordt in de Noordzee getorpedeerd. De bemanning, bestaande uit 32 man, wordt aangebracht op het lichtschip Doggersbank-Zuid.
17. In de afgeloopen week van 11—17 zijn geen schepen van 70 dM. en meer diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
20. Na afloop van de vergadering van het Revolutionair Socialistisch Comité in het Vereenigingsgebouw aan den Goudscheweg hebben er in de stad relletjes plaats.
29. Naar de N. R. C. verneemt, is het tankschip Charlois, van de American Petroleum Company, nadat het met een lading petroleum op 1 Maart van Halifax naar Rotterdam vertrokken was, onmiddellijk daarna in volle zee gepraaid, en is er vervolgens niets meer van gehoord.

 
APRIL 1917
2. Het Noorsche stoomschip Lisbeth, hedennacht van Rotterdam naar Engeland vertrokken, is van ochtend om vier uur tusschen het vuurschip Maas en den Noordhinder door een Duitsche duikboot tot zinken gebracht. De bemanning, bestaande uit 18 koppen, is gered.
2. De rantsoeneering van brandstoffen voor particulieren en klein-industrie treedt in werking.
6. B. en W. benoemen eene commissie om hun van advies te dienen omtrent de vraag, welke van de beschikbare gemeentelijke terreinen voor de teelt van gewassen in aanmerking komen en naar welke regelen de uitgifte aan gegadigden zou kunnen plaats hebben, met den heer G. van Sillevoldt Jr. als voorzitter en den Heer L. W. H. van Dijk, ingenieur der gemeentewerken, als secretaris.
10. B. en W. en de districtsschoolopziener hebben besloten, de Paaschvacantie van de openbare lagere scholen en de openbare bewaarscholen, met het oog op de weersgesteldheid en het gebrek, aan brandstoffen, tot en met Zaterdag 14 dezer te verlengen.
13. De Koningin en de Prins brengen een niet-officieel bezoek aan onze gemeente.
14. In de afgeloopen week (8—14) zijn geen schepen van 70 d.M. en meer diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
21. Opening der tentoonstelling van werken van kunst- en handnijverheid van geïnterneerden in de kampen te Harderwijk, Zeist en Groningen in het gebouw De Vereeniging aan de Schiekade.
21. Opening van de tentoonstelling van Belgische moderne kunst in het gebouw van den Rotterdamschen Kunstkring.
23. Van de Holland-Amerika Lijn zijn alhier aangekomen: de „Amstcldijk", aan boord waarvan de bemanning van de getorpedeerde Nederlandsche stoomschepen „Zaandijk" en „Noorderdijk". de „Noordam" en de „Oosterdijk". Voorts het Noorsche s.s. „Svinta" en de „Uranus" van de Kon. Nederl. Stoomboot-Maatschappij.

MEI 1917
1. In den Doele houden de Rotterdamsche Bestuurdersbond en de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij openbare vergaderingen ter viering van den 1-Meidag. Honderden Russen, Polen, Duitschers en Belgen, tijdelijk hier vertoevende, nemen aan de feestviering deel.
2. Van de gisteren, onder Duitschen waarborg voor een veilige vaart behoudens mijngevaar, van Engeland vertrokken Nederlandsche schepen, geladen met graan, veevoeder en kunstmeststoffen, zijn reeds de volgende te Rotterdam aangekomen: Sommelsdijk, Gorredijk, Procyon, Jobshaven, Rijswijk, Alcor, IJsselhaven, Waalhaven, Bellatrix, Merak en Winterswijk.
4. B. en W. doen den Raad mededeeling, dat het Bestuur der „Industrieschool voor Meisjes" te Rotterdam een tweetal geborduurde paneel bek leedingen voor het nieuwe Stadhuis heeft aangeboden.
24. De Gemeenteraad stelt na lange discussie, zonder stemming, de nieuwe verordening, regelende de rangen en salarissen van gemeente-ambtenaren, vast.
25. De N. R. Ct. meldt, dat de op de thuisreis zijnde stoomschepen „Bernisse" en „Elve ' beide van de firma P. A. van Es & Co. alhier zijn getorpedeerd.
26. Het stoomschip „Westland" van de Scheepvaart- en Steenkolenmaatschappij, op weg van Londen naar Havre, loopt bij den mond van de Theems op een mijn en zinkt. De bemanning is gered, vier harer leden zijn licht en twee zwaar gewond.



JUNI 1917
8. Hier ter stede wordt bericht ontvangen dat het s.s. „Eemdijk" van Solleveld, Van der Meer en Van Hattum's Stoomvaartmaatschappij alhier, op de thuisreis van Amerika en geladen met ongeveer 5000 ton rogge, haver en maïs, bestemd voor de Nederlandsche regeering, door een Duitsche duikboot bij de Shetlandseilanden getorpedeerd en gezonken is. De bemanning is gered.
18. In een vergadering, bijgewoond door een duizendtal bootwerkers, werd — op voorstel van de gecombineerde besturen — besloten, met ingang van 18 Juni, het heele havenbedrijf stop te zetten, het stuwadoorsbedrij f, de elevators, drijfkranen, laadbruggen en transporteurs inbegrepen.
21. Nadat de minister van landbouw, handel en nijverheid had toegezegd zijne medewerking te willen verleenen voor het vormen van een havenreserve, groot 4500 man in maximum, wordt in een vergadering van de gecombineerde besturen van de vier organisaties van havenarbeiders met de stakers, in het Beursgebouw, met overgroote meerderheid besloten de staking in het havenbedrijf op te heffen.
28. De Raad neemt met 27 tegen 9 stemmen het voorstel van B. en W. aan tot het verleenen van een bijdrage aan het Koninklijk Nationaal Steuncomité in zijn aandeel in het deficit van de havenreserve, (te schatten op circa f 8000,— a f 10.000,-'s weeks).

JULI 1917
4. Het s.s. Bestevaer van de firma Phs. van Ommeren, op weg van Londen naar Rotterdam, wordt des nachts door een Duitsche duikboot tot zinken gebracht. Vermist worden de kapitein, de Ie stuurman, de 2e machinist, de messroomboy, de kok, een matroos en een olieman.
8. In de afgeloopen week van 2—7 dezer zijn geen schepen met 70 d.M. en meer diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
22. Bij de reederij der firma Soetemeer Fekkes & Co. wordt bericht ontvangen, dat de motorschoener Sirra, 15 Juni van hier in ballast naar New York vertrokken, nabij de Shetlands eilanden tot zinken is gebracht. De bemanning is gered en op een dier eilanden geland.
23. Het s.s. Gelderland van de Scheepvaart en Steenkolen Mij. alhier, van Engeland naar Rotterdam, wordt door een Duitsch watervliegtuig aangevallen en daarna naar Zeebrugge opgebracht.
27. De stoomschepen Batavier II en Zeemeeuw onlangs naar Zeebrugge opgebracht, worden, op reis naar Duitschland, nabij de Texelsche kust door een Engelsche onderzeeboot aangevallen. Vermoedelijk zijn de kleppen en kranen op de Batavier II opengezet, welk stoomschip gezonken is. De Zeemeeuw is op sleeptouw genomen.

AUGUSTUS 1917
3. Het stoomschip „Noordam" van de Holland-Amerika Lijn loopt bij Texel op een mijn; het schip blijft stoomende en gaat naar den Nieuwen Waterweg. Alle passagiers (237) zijn gered en worden aan boord van de sleepboot „Thames" naar Nieuwediep gebracht.
5. Geconstateerd wordt, dat het gat in den romp van het stoomschip „Noordam" 7 meter lang en 3 meter hoog is.
5. Door het door de Scheepvaartvereeniging niet voortgaan met het doen van nooduitkeeringen aan bootwerkers, vallende buiten de in de havenreserve van 4500 opgenomen personen, ontstaan er voor het gebouw der vereeniging opstootjes en betoogingen. De havenarbeiders gaan daarna gezamenlijk naar het huis van den Secretaris van de Scheepvaartvereeniging aan de Voorschoterlaan om aldaar door een manifestatie kracht bij te zetten.
7. Aan de besturen van de betrokken arbeiders-organisaties is officieus medegedeeld, dat er van uitbreiding van de havenreserve geen sprake is.
9. Het Rotterdamsche Steuncomité is bereid aan de 970 mannen, die reeds ieder een nooduitkeering hebben ontvangen, als zijnde zij buiten de havenreserve gesloten, en verder aan hen, die daarvoor in aanmerking komen, ter beoordeeling van de commissie der havenreserve, allen te zamen tot een maximum van 1200 personen, op heden een nooduitkeering van f 10,— voor gehuwden en van f 6,— voor ongehuwden te doen. Hetzelfde zal door dit Comité a.s. Zaterdag geschieden. In de vergadering van havenarbeiders wordt naar aanleiding daarvan beslo- ten nu nog geen staking te proclameeren en de daadwerkelijke actie verder tijdelijk te schorsen, onder beding, dat de pogingen der organisaties om hen, die recht hebben op opneming, alsnog in de havenreserve te doen opnemen, bij Regeering, Kon. Nat. Steuncomité en Scheepvaartvereeniging krachtig worden voortgezet.
9. In Den Haag heeft een conferentie plaats, waaraan deelnemen: Minister Treub, eere-voorzitter van het Kon. Nat. Steuncomité, de heer Van IJsselsteijn, Prof. De Vooys, burgemeester Mr. A. R. Zimmerman, de heeren Paul Nijgh en J. Stakenburg, als voorzitter en secretaris der Scheepvaartvereeniging, de heeren A. W. Heykoop, E. Bouwman, Molenkamp, Quispel en Van Zwet, namens de vier gecombineerde havenarbeidersvereenigingen hier ter stede. Namens het Kon. Nat. Steuncomité wordt de verzekering gegeven, dat men bereid is tot oplossing van de quaestie betreffende de havenreserve mede te werken, maar eenig besluit, dat oplossing van het geschil kan brengen, is er niet genomen.
9. Aan 1538 havenarbeiders wordt nooduitkeering gedaan.
9. Burgemeester en Wethouders doen den gemeenteraad een voorstel tot reorganisatie van het onderwijs aan de H. B. S. voor meisjes.
13. Aan de havenarbeiders, die niet in de havenreserve zijn ingeschreven, zal geen nooduitkeering meer worden gedaan. Men is bezig hen bij het Steuncomité in te schrijven.
14. De persgaslantaarns op Stationsplein, Slagveld, Nieuwe Binnenweg, Coolsingel enz. worden, ter bezuiniging van gasverbruik, veranderd in lantaarns voor gewone gasverlichting.
17. De passagiersbooten Rotterdam—Vlissingen zullen wegens kolengebrek voortaan in plaats van iederen dag, slechts om den anderen dag varen.
20. Het stoomschip Leonora van de firma Jos. de Poorter alhier, Donderdag j.l. van Rotterdam uitgevaren met Belgische kolen voor de Zweedsche regeering, is door Engelsche oorlogsvaartuigen naar Engeland opgebracht.

SEPTEMBER 1917
9. Burgemeester en Wethouders hebben besloten, dat gebruik van gas of electriciteit voor verlichting van gangruimte in woonhuizen, langer dan voor onmiddellijk gebruik noodig is en in ieder geval langer dan 10 minuten achtereen, verboden is.
11. De Scheepvaartvereeniging besluit de zeelieden op de stilliggende schepen aan het werk te houden, voorloopig tot 31 Dec. a.s.
13. In de maand Augustus is 134 580 M. te veel gas verbruikt, welke overschrijding dit jaar moet worden ingehaald.
13. De directeur van het gasbedrijf deelt mede, dat, wanneer niet binnen eenige dagen van door de verbruikers toegepaste bezuiniging blijkt, de gasaflevering dagelijks gedurende eenige uren zal worden gestaakt.
17. De nieuwe Belgische school aan de Persoonshaven W.z. wordt in gebruik genomen.
23. Betooging in zake levensmiddelen voorziening. Op het tot den burgemeester gericht verzoek, om na afloop der betooging een straatdemonstratie toe te staan, is afwijzend beschikt.
23. In de week van 16 tot en met 22 dezer is geen enkel schip met 70 d.M. of meer diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
29. In de week van 23—29 Sept. zijn geen schepen met 70 d.M. en meer diepgang den Waterweg in- of uitgevaren.

OKTOBER 1917
10—12. Tentoonstelling in de bovenzalen van Boneski, ingericht door het Bestuur van de afdeeling Rotterdam van de Nederl. vereeniging van huisvrouwen.
16. Opening van de Rotterdamsche huiden- en lederbeurs.
19. Het Nederlandsche stoomschip Parkhaven, gisteravond van Rotterdam vertrokken, wordt door een Duitsche duikboot getorpedeerd. De Parkhaven was bruto groot 2651 ton en eigendom van de Gebroeders Van Uden te Rotterdam.
20. In de week van 14—20 October zijn geen schepen met 70 of meer d.M. diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
25. Heden avond om half twaalf bij hoog water wijst de peilschaal van de schutsluis op de Vlasmarkt alhier een stand aan van 2.90 meter boven Rottepeil.

NOVEMBER 1917
5. Het comité der centrale keuken, Slagveld 7, begint met den verkoop van spijzen.
17. Ontploffing in den motorschoener Cornelia Clazina met een lading calcium carbid voor de Pelgrimskade liggende. De kapitein E. E. van Tijlingen en drie andere leden der bemanning komen hierbij om het leven.
21. Het stoomschip Nederland, van de Scheepvaart- en Steenkolenmaatschappij alhier, wordt in de Noordzee door een Duitsche duikboot in den grond geboord. De bemanning wordt gered.
25. Storm en hoogwater. Omstreeks kwart voor één bereikt het water zijn hoogsten stand, 3.17 M. boven Rottepeil.

DECEMBER 1917
1. In de week van 25 November tot 1 December zijn geen schepen met 70 of meer d.M. diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
2. Heden ochtend om ruim 6 uur wijst de peilschaal van de schutsluis op de Vlasmarkt als hoogsten stand aan 3.05 meter boven Rottepeil. Den hoogsten stand bereikt het water omstreeks half zeven 's avonds. Het is dan gestegen tot 3.42 meter boven Rottepeil, een stand, dien het ook in 1883 heeft bereikt.
13. Met 21 tegen 18 stemmen besluit de Raad in beginsel tot invoering van een verplichte winkelsluiting.
28. Het stoomschip Nieuw-Amsterdam, — kapitein J. Baron —, 24 November uit New-York vertrokken en 15 December uit Halifax vrijgelaten, komt te Rotterdam aan. Het is sedert Juni het eerste stoomschip, dat weer uit Amerika hier aangekomen is.
31. Sedert 1 Januari zijn den Nieuwen Waterweg binnengekomen 1570 schepen, metende 1.337.897 reg. ton; hiervan waren bestemd voor Rotterdam 1442 schepen, metende 1.319.225 reg. ton.

1918

JANUARI 1918
1. Het aantal inwoners der gemeente Rotterdam bedraagt 500.223, waarvan 3345 te Hoek van Holland.
2. Een Duitsche ambulancetrein brengt hier de zwaar verminkte Engelsche krijgsgevangenen, die naar Engeland zullen worden getransporteerd.
3. Het tweede transport Engelschen, namelijk 370 uitsluitend burgergeïnterneerden, komt met een Duitschen ambulancetrein aan de Lloydkade aan. De drie stoomschepen, Sindoro, Koningin-Regentes en Zeeland vertrekken met deze krijgsgevangenen en die gisteren hier zijn aangekomen, van de Lloydkade naar Engeland.
12. Op het terrein aan de Lloydkade komt een ambulancetrein met 99 Engelsche militairen uit de Duitsche gevangenkampen aan, welke zullen worden uitgewisseld tegen Duitsche krijgsgevangenen. Eenige uren later arriveert de tweede trein. Te 2 u. 30 brengt Z. K. H. Prins Hendrik, vergezeld van den burgemeester en van generaal Onnen een bezoek aan het terrein. Omstreeks 7 u. 's middags komen de „Zeeland", de „Sindoro" en de „Koningin Regentes" voor den wal aan de Lloydkade met eenige honderden Duitsche krijgs- en burgerlijke gevangenen aan boord, welke in Engeland zijn geïnterneerd geweest.
12. Het stoomschip „Caledonia", van de firma W. H. Muller & Co. met een lading steenkolen gekomen van Schotland, komt in de Noordzee, 18 mijl O.Z.O. van Scheveningen, met een mijn in aanraking, doch kan, hoewel het achterschip water maakt, met eigen kracht naar hier opstoomen.
12. In de afgeloopen week zijn geen schepen met 70 of meer d.M. diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
13. Feestelijke ontvangst van de 370 geïnterneerde Duitsche officieren, onderofficier en, soldaten en matrozen in den Doele.
15. De N. R.-Courant meldt, dat het stoomschip „Atlas", van de Kon. Ned. Stoomboot Mij., dat bruto 1813 ton meet, in de buurt der Canarische eilanden, door een Duitsche duikboot in den grond geboord is. De bemanning is gered.
17. De „Sindoro", „de Koningin Regentes" en „de Zeeland", met de uitgewisselde verminkte en zwaar gewonde Engelsche militairen aan boord, zijn hedenmorgen van de Lloydkade naar Engeland vertrokken.
19. In de afgeloopen week zijn geen schepen van 70 of meer d.M. diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
24. „De Koningin Regentes", „de Zeeland" en „de Sindoro" komen hier aan met Duitsche krijgsgevangenen uit Engeland, waarvan een 165 tal onderofficieren hier ter stede geïnterneerd wordt.
25. In de groote zaal van De Doele vindt de officieele begroeting plaats van de gisteren aangekomen Duitsche officieren.

FEBRUARI 1918
2. In de afgeloopen week (27 Januari—2 Februari) zijn geen schepen met 70 d.M. en meer diepgang den Waterweg in- of uitgevaren.
5. Met „de Sindoro", „de Zeeland" en „de Koningin-Regentes" komen wederom Duitsche krijgsgevangenen en burgers hier aan.
5. Het revolutionair socialistisch comité alhier heeft met ingang van heden de algemeene staking afgekondigd, doch heft nog denzelfden dag de staking weder op.
16. Prins Hendrik komt hedenochtend 11.37 van Apeldoorn aan het Maasstation alhier aan, ter begroeting van de Engelsche uit Duitschland gekomen krijgsgevangenen.
16. In de week van 10—16 Februari zijn geen schepen met 70 d.M. en meer diepgang den Waterweg in- of uitgevaren.
17. De hospitaalschepen „Sindoro", „Zeeland" en „Koningin-Regentes" komen met 795 Duitschers, allen uitgewezen burgers uit Engeland (Boston) hier aan. Van hen zullen 52 dienstplichtigen te Hattem geïnterneerd worden.
27. HetalhiergerepareerdeZweedschebarkschip „Maorilands", gesleept door de Engelsche radersleepboot „The Lady Carmichael", wordt, ongeveer elf mijlen uit de Hollandsche kust, door zes Duitsche watervliegtuigen aangevallen, waarna het schip, evenals de sleepboot, naar Rotterdam terugkeert.
27. Prins Hendrik brengt met zijn adjudant een bezoek aan de gisteren met de stoomschepen „Sindoro", „Zeeland" en „Koningin-Regentes" aan de Lloydkade aangebrachte 817 uitgewisselde Duitsche gevangenen.
27. Het Engelsche stoomschip „Purfleet Belle'' brengt alhier aan den kapitein en de uit zestien leden bestaande bemanning van het aan de reederij M. J. van der Eb te dezer stede behoorende stoomschip „Merwede", dat, geladen met 850 ton steenkolen voor de Nederlandsche regeering, den 26^n Januari j.l.op een mijn geloopen of getorpedeerd is.
28. Heden vertrekt naar Bremen, Dr. A. Plate, de Nederlandsche gedelegeerde tot regeling van de door Duitschland te verstrekken vergoeding voor de zeven op de Engelsche kust in Februari van verleden jaar getorpedeerde schepen, voor overleg over de uitvoering der overeenkomst, die tot verscheidene vraagpunten aanleiding schijnt te geven.

MAART 1918
3. Het stoomschip „Heenvliet", van de Nationale Stoomvaart Maatschappij te Rotterdam, wordt getorpedeerd. De helft der bemanning, waaronder de kapitein, wordt vermist.
23. In de week van 17 tot en met 23 Maart zijn geen schepen met 70 d.M. of meer diepgang den Nieuwen Waterweg in/of uitgevaren.

APRIL 1918
6. Het Belgische Reliefschip „Minister de Smet de Nayer", gisteren van Rotterdam naar Sandy Hook vertrokken, loopt op een mijn en zinkt. Zeventien man worden gered, twaalf man verdrinken.
10. Ten gevolge van gebrek aan brood hebben in de stad onderscheiden relletjes plaats.
11. In sommige wijken der stad zijn opnieuw relletjes geweest.
11. Er komt bericht, dat de schoener „Catriena", 28 Maart uit den Nieuwen Waterweg naar Flekkefjord (Noorwegen) vertrokken, op de Noorsche kust getorpedeerd is.
11. In verband met de relletjes komen alhier aan: het 1 e bataljon van het regiment jagers uit Den Haag en een escadron huzaren.
12. Hier is aangekomen een bataljon infanterie, dat in ’t bijzonder belast is met de bewaking van de pakhuizen van den étappendienst.
12. De Burgemeester doet een proclamatie aan de Burgerij, waarbij hij waarschuwt tegen ongeregeldheden op straat en besluit met de woorden: „Wanorde beteekent hongersnood".
18. De beroemde Duitsche tennisspeler D. Froitzheim is kort geleden inwoner onzer stad geworden als behoorende tot de hier te lande geïnterneerde officieren.
21. In de week van 14 tot en met 20 dezer zijn geen schepen met 70 d.M. en meer diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
21. De Nederlandsche motorboot „Meeuw", van de naamlooze vennootschap „Motorschip Meeuw", directie Seeuwen 6 Co. alhier, wordt, met een lading pek op reis van Londen naar Rotterdam, door een Duitsch vliegtuig tot zinken gebracht. De bemanning wordt gered en landt te Great Yearmouth.
22. De Rotterdamsche Lloyd begint met ruim honderd havenarbeiders honderd hectaren land in de omgeving van Maassluis te bewerken, ter werkverschaffing en ter bevordering van de voedselproductie.

MEI 1918
2. Van gemeentewege wordt een begin gemaakt met het omspitten van grond aan Parklaan, Heemraadssingel, Essenburgsingel, Vredenoordlaan, Sophiakade, Slachthuiskade en Bergschelaan, ter bevordering van de voedingsproductie.
4. In de week van 28 April tot 4 Mei zijn geen schepen met 70 d M. of meer diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
15. Ten gevolge van de vermindering der voor gasproductie beschikbare hoeveelheden kolen zien B. en W. zich genoodzaakt met ingang van dezen datum voor alle verbruikers den gastoevoer te staken van 6Vs-—'972 uur 's avonds.
15. Kolonel P. Giel is benoemd tot gebiedscommandant der geïnterneerde
krijgsgevangenen voor Rotterdam en omstreken, in plaats van den eervol ontheven kolonel Engelbert van Bevervoorde.

JUNI 1918
6. Het hospitaalschip „Koningin-Regentes", op weg naar Rotterdam, zinkt ten gevolge van het stooten op een mijn of van torpedeering. De admininistrateur wordt gedood, vier stokers worden vermist.

JULI 1918
16. Alhier komt aan de „Nieuw Amsterdam" van de Holland-Amerika-lijn met 183000 balen meel te zamen ongeveer 9900 ton lading, 127 passagiers der eerste klasse, 179 van de tweede en 258 van de derde klasse, waaronder 13 kapiteins van inbeslaggenomen schepen, en voorts gedeelten van de bemanning van de inbeslaggenomen Rotterdamsche stoomschepen „Ophir". „Goentoer", „Madioen',, „Arakan", „Yildum", „Mizar", „Alioth", „Alcor". „Alkaid", „Mijdrecht", „Sliedrecht",
„Randwijk" en „Winterswijk" en van andere Nederlandsche inbeslaggenomen schepen.
20. De Justitia van de White Star Line, groot 32.000, wordt ter hoogte van de Noordkust van Ierland door een Duitsche duikboot getorpedeerd en in den grond geboord. Het was de vroegere „Statendam" van de Holland-Amerika-lijn, het grootste schip van de Nederlandsche vloot.
24. Bij Kon. besluit van dezen datum is, met ingang van 1 Sept., benoemd tot buitengewoon hoogleeraar aan de Technische Hogeschool.
29. Aan de margarinefabriek van Van den Bergh's Limited zijn 197 gevallen van Spaansche griep.
29. In verband met de ontevredenheid over de niet-in williging van de wenschen der arbeiders tot verhooging van de norme der havenreserve breekt in de haven een staking uit; de arbeid is op drie reliefbooten neergelegd.
31. De stoomschepen „Adolf Doppe", „Gothland" en „President Bunge" komen alhier uit Amerika aan met stukgoederen alsmede „de Trafalgar" met een lading meel bestemd voor de Commission for Relief in Belgium. Ten gevolge van de staking
kan voorloopig niet tot lossing worden overgegaan.
31. De Ned. Anti-Oorlogsraad houdt in het Nutsgebouw een openbare vergadering.

AUGUSTUS 1918
2. De gaffelschoener „Zwaantje Cornelia" van de firma Van der Eb 6 Dresselhuys alhier, op reis van Brevik naar Hartlepool met een lading mijnhout, is op 70 mijl van de Noorsche kust door een Duitsche duikboot in brand gestoken en wordt te Christiansand binnengesleept; de bemanning is geland.
6. Het Zweedsche stoomschip „Graetia" is alhier aangekomen met een lading stukgoederen voor de Relief.
7. Het aantal relief booten in onze haven, die op lossing wachten, bedraagt thans 18.
7. Naar aanleiding van een adres, houdende verzoek om uit de gemeentekas de schade te vergoeden, geleden door de plundering van broodwagens en het inwerpen van winkelruiten bij de op 13 en 14 April plaats gehad hebbende ordeverstoringen, geven B. en W. als hun oordeel te kennen, dat de gemeente voor de geldelijke gevolgen daarvan niet aansprakelijk kan worden gesteld.
9. Het s.s. „Zijldijk" komt alhier aan van New-York met een lading grondstoffen voor de broodbereiding; vast personeel begint met de lossing.
13. Ten gevolge van de staking der havenarbeiders krijgt het voor de Reliefcommission bestemde Zweedsche stoomschip „Lygnern"vóór den Nieuwen Waterweg order, naar Amsterdam te stoomen.
14. De Commission for relief in Belgium is er toe overgegaan, voor de lossing van haar booten van de hulp van Belgische geïnterneerden gebruik te maken. Er zijn een vierhonderd Belgen in de loods der N. V. Furness' Scheepvaart- en Agentuur-maatschappij onder dak gebracht. Het Furness-terrein wordt door politie bewaakt.
16. Voor het eerst sedert de torpedeering van het hospitaalschip „Koningin Regentes" op 6 Juni komt aan het terrein van den Rotterdamschen Lloyd weder een Duitsche hospitaaltrein met Engelsche gewonden aan.
17. In de vergadering yan stakende Rotterdamsche havenarbeiders op het Schuttersveld wordt besloten de staking op te heffen.
17. In de afgeloopen week zijn geen vaartuigen van 70 d.M. of meer diepgang den Nieuwen Waterweg in- of uitgevaren.
17, De ministervan Landbouw, Nijverheid en Handel antwoordt den burgemeester in een zeer uitvoerig en brief betreffende de distributieregeling.
19. De havenarbeiders hervatten overal in de havens het werk op de gewone wijze.
19. De telegrafist F. L. F. P., en de koopman C. H., verdacht van diefstal en heling van Engelsche regeeringstelegrammen en in verband daarmede tevens van spionnage, worden ter beschikking der justitie gesteld.
20. De Belgische geïnterneerden, die hier op de Reliefschepen gewerkt hebben, keeren naar hunne kampen te Harderwijk en te Zeist terug.

SEPTEMBER 1918
5. Inwijding van het Duitsche eeregraf op de Algemeene Begraafplaats te Crooswijk.
12. Ongeveer 100 timmerlieden, in dienst van den aannemer den heer G. J. W. van Dorssen, werkzaam bij den bouw van woningen in het tuindorp Vreewijk aan den Groenen Hilledijk, gaan in staking. Zij eischen een hooger uurloon.
18. Officieele opening van het eerste gedeelte van het Tuindorp Vreewijk.
19. Prins Hendrik brengt een bezoek aan de loods Holland op het terrein van de Rotterdamsche Lloyd, waar hij de met de hospitaalschepen uit Engeland aangekomen uitgewezen mannen, vrouwen en kinderen en de uitgewisselde militairen en gewonden toespreekt.

OKTOBER 1918
19. De spijsuitdeeling vanwege het comité „de Centrale Keuken" neemt weder een aanvang.
19. In de week van 13 tot en met 19 zijn geen schepen met 70 d.M. en meer diepgang den Nieuwen Water weg in-of uitgevaren.
25. Op advies van het gemeentelijk geneeskundig schooltoezicht zijn in verband met het heersenen van de Spaansche griep, tot en met 2 November, gesloten 59 openbare lagere scholen, 13 openbare bewaarscholen, de beide hoogere burgerscholen voor meisjes en de kweekschool voor onderwijzers. Een 30-tal openbare en bijzondere scholen zijn bovendien gedeeltelijk gesloten.
28. In verband met het heerschen der Spaansche griep zijn tot 11 Nov. gesloten de Ned. Handelshoogeschool, de Volksuniversiteit,
het Erasm. Gymnasium, de beide H. B. S. 5-j. c, de H. B. S. 3-j. c , de Handelsschool; bovendien 100 scholen voor openbaar l.o., 20 openbare bewaarscholen, 50 scholen voor bijzonder 1. o. en 10 bewaarscholen voor bijzonder onderwijs.
31. Het aantal sterfgevallen in onze gemeente is ten gevolge van de heerschende Spaansche griep gestegen tot ongeveer het dubbele van het normale aantal.

NOVEMBER 1918
1. Mr. A. R. Zimmerman is heden 12 jaar burgemeester van Rotterdam. Een commissie biedt een huldeblijk aan met een oorkonde.
7. Op advies van het gemeentelijk geneeskundig schooltoezicht worden wegens de Spaansche griep met ingang van heden alle openbare dag- en avondscholen tot 18 dezer gesloten,
7. Het Nederlandsche stoomschip „Bernisse" van de reederij P. A. van Es 6 Co. te Rotterdam, 951 ton bruto groot, in 1915 gebouwd, is 7 mijl Zuidoost van Oeland op een mijn geloopen en gezonken. De opvarenden zijn te Kalmar geland.
13. Luit.-kononel-commandant Van Buren roept, ingevolge het bevel van den waarnemenden opperbevelhebber van de land- en zeemacht, het landstormkorps Rotterdam onder de wapenen.
13. Infanterie en een escadron huzaren komt in Rotterdam. Het stadhuis, het hoofdpost- telegraaf- en rijkstelefoonkantoor, de stations D. P. en Beurs en andere gebouwen worden bezet. Overal in de stad is de regeeringsproclamatie aangeplakt.
14. Met het bevel over de hier ter stede zich bevindende militairen is belast luit-kolonel van den generalen staf Ten Bosch. Hij roept alle verlofsofficieren op, zich te 12 uur 's middags te vereenigen op het Stadhuis.
14. Ook de verkoop van sterken drank en aflevering voor gebruik elders dan ter plaatse van verkoop (verkoop per maatslijteren) alsmede in sociëteiten, is verboden.
De grondslag is gelegd voor de vorming van een burgerwacht onder commando van majoor Dobbe van den generalen staf. Het 13e reg. infanterie is hier ter stede aangekomen ter versterking der troepenmacht. Eenige groote bankinstellingen en de Spaarbank worden bewaakt door militairen. De kerkeraden der Ned. Herv. en der Ger. gemeenten in Rotterdam en omstreken verspreiden een waarschuwing aan het volk van Rotterdam tegen socialisme en anarchisme.
16. Verschillende belangrijke punten in de stad worden door de burgerwacht bezet, o.a. de vier stations.
17. De dienst der hospitaalschepen, 2 Januari van dit jaar begonnen, is thans definitief afgeloopen. De Zeeland vertrekt naar Vlissingen, de Sindoro wordt voor de Indische vaart gereed gemaakt. De zieke en gewonde Engelsche militairen, die uit Duitschland verwacht worden, zullen nu met Engelsche schepen worden vervoerd.
20. Van het Duitsche gezantschap in Den Haag is bericht ontvangen, dat alle belemmeringen zijn opgeheven, welke van Duitsche zijde aan het verkeer van neutrale schepen met Duitschland's vijanden zijn opgelegd.
21. De Vereeniging „Montefiore" herdenkt haar 35-jarig bestaan en de 35 jarige werkzaamheid van den secretaris f. M. Schnitzler.
22. Het Ned. s.s. „Johanna," van de N.V. Mij. „Johanna" (reeder Jos. de Poorter) op reis van Hernösand naar Rotterdam, en het schip „Mercedes" van Van der Eb en Dresselhuijs' Scheepvaartmaatschappij, op reis van Rotterdam naar Scarpsborg, loopen op mijnen. Van de bemanning van het laatste schip komen drie man om.
23. Het verbod voor den verkoop van sterken drank in café's hier te stede is met ingang van heden opgeheven.
27. De verkoop en aflevering van sterken drank is hedenmiddag na 2 uur en morgen den geheelen dag verboden.
28. Algemeene biddag in verband met den nood der tijden.

 
DECEMBER 1918
1. Het aantal aangiften van overlijden heeft over de maand November 1373 edragen. In November 1917 stierven hier ter stede 403 personen; over November 1916 bedroeg dit aantal 464, zoodat de sterfte over de afgeloopen maand gemiddeld meer dan 3 maal zoo groot is geweest als in de overeenkomstige maand van 1917 en 1916.
16. Van 1 — 15 Dec. heeft het aantal aangiften van overlijden 653 bedragen, dat is gemiddeld 43 a 44 per dag. Hoewel deze cijfers in vergelijking met andere jaren nog zeer hoog zijn, mag men er toch uit afleiden, dat de griepepidemie hier ter stede merkbaar aan het afnemen is.
20. Aan de Wilhilminakade werden in anderhalf uur tijds 1720 Fransche vluchtelingen ingescheept aan boord van het stoomschip Nieuw Amsterdam der Holland-Amerikalijn, dat hen naar Havre brengt.
20. Vanmorgen zijn de laatste alhier geïnterneerde Duitsche militairen, 8 officieren en dertig onderofficieren, van het station D. P. naar Duitschland vertrokken.
22. In deze week hebben 75 sterfgevallen aan Spaansche griep plaats gehad tegen 95 in de voorgaande week.
23. Met ingang van dezen datum wordt voor alle verbruikers de gastoevoer gestaakt in de uren 8^/2^—11 vm. en 1—4 nm.
23. De vrouwen en kinderen ( ± 500) van de alhier geïnterneerd geweest zijnde Belgische militairen vertrekken naar België.
31. In 1918 zijn den Nieuwen Waterweg binnengekomen 1268 schepen, waaronder 952 stoomschepen, 172 zeilschepen, 3 zeelichters, 44 vreemde sleepbooten, 57 bijleggers, 38 marinevaartuigen en 2 stuks baggermateriaal, tegen 1571 in 1917. Vertrokken zijn 951 stoomschepen, 251 zeilschepen, 61 zeelichters, hoofdzakelijk Belgisch materiaal, 58 vreemde sleepbooten, 40 marinevaartuigen en 145 proefstoomers enz. totaal 1506 schepen, tegen 1785 in 1917. De visschersvloot is hieronder niet begrepen.
31. Het havenverkeer, reeds in 1917 teruggeloopen tot V^ van den omvang, welken het in 1913 had, kromp in 1918 nog verder in en verminderde van 1630 schepen met 1.384.980 netto registerton tot 1341 schepen met 1.315.492 netto registerton, terwijl ook de binnenvaart haar dalende beweging bleef voortzetten en van 143.923 schepen met 20.473.270 ton in 1917 terugviel tot slechts 123.593 schepen met 15.283.471 ton in 1918.
31. De bevolking van Rotterdam (zonder Hoek van Holland) is, vergeleken met den toestand op 30 November, verminderd met 973.