content

Bergse Plassen

Twee veenplassen gelegen tussen de noordelijke buitenwijken Schiebroek en Hillegersberg. Begin twintigste eeuw werden de plassen en de omgeving ontdekt als woon- en recreatiegebied. De Bergse Plassen bestaan uit de Voorplas en de Achterplas. Tussen de Voor- en Achterplas bevindt zich een smalle strook met de middeleeuwse verbindingsweg tussen Rotterdam en Hillegersberg, de Straatweg.

Ontstaan

De Bergse Plassen bestaan uit de Voorplas en de Achterplas. Tussen de Voor- en Achterplas bevindt zich een smalle strook met de middeleeuwse verbindingsweg tussen Rotterdam en Hillegersberg, de Straatweg. De plassen ontstonden door turfwinning in de zeventiende en achttiende eeuw.

Aan het eind van de negentiende eeuw vertrokken steeds meer welgestelde burgers uit het volle en vieze Rotterdam om zich te vestigen in de ruimer opgezette naburige plaatsen, zoals Overschie en Hillegersberg. Aangetrokken tot het wonen in de nabijheid van de veenplassen met hun mooie vergezichten besloten vooral de gegoede burgers uit Rotterdam en Den Haag zich permanent te vestigen in Hillegersberg. Dit werd tevens aangemoedigd door de gemeente van Hillegersberg, om meer forensen binnen te halen.

Bedrijven

Naast woonbebouwing was er begin twintigste eeuw ook veel bedrijvigheid. Zo waren er boerenbedrijven gevestigd, en zelfs op een van de eilandjes achter Lommerrijk het vuurwerkfabriekje van A. Gall. Door de toenemende groei van de stad Rotterdam werd de omgeving rond de Bergse Plassen steeds meer een ontspanningsoord. De grillige oeverlijnen en eilandjes, het wuivende riet en watergekabbel waren begin twintigste eeuw de grote trekpleisters. Ondernemers zagen brood in deze zondagsrecreanten, waardoor in korte tijd verschillende pleziertuinen, speeltuintjes en koffiehuisjes tot stand kwamen. In 1880 opende mevrouw Romijn een koffiehuis in een boerenwoning op het voormalige buiten Lommerrijk aan de Achterplas. Lommerrijk werd én is een begrip in Rotterdam.

Eilandjes

In de achttiende en negentiende eeuw werden de eilandjes in de Plassen niet intensief gebruikt. Wellicht werden ze benut voor opslag en schuilhutjes voor jagers. Omstreeks 1920 verschenen er echter zomerhuisjes op de landtongen, als goedkoop ‘buiten’ voor de familie. De grond op de landtongen werd daarbij particulier bezit. Door de toenemende vraag zocht men op den duur hun heil op de eilandjes.

Na WOI werden de schuurtjes op de eilandjes vervangen door huisjes, de zgn. Plashuisjes. Om de huisjes te bouwen en/of te vergroten was een vergunning nodig. Dit werd echter nooit aangevraagd. Het gevolg was dat de gemeente in 1920 bezwaar begon aan te tekenen. Door de toegenomen recreatie en bebouwing aan de oevers meende de gemeente dat het karakteristieke natuurgebied werd aangetast. De gemeente trachtte het plassengebied in bezit te krijgen. Gedupeerde bewoners zouden in ruil nieuw ontworpen zomerhuisjes op het vasteland krijgen. Het plan verliep echter moeizaam.

Watersport

Rond 1925 was er volop leven op de Plassen. In de ijsperiodes trok het veel schaatsers en in de zomer was de zeilsport goed vertegenwoordigd. Zeilverenigingen als Rood-Wit-Rood en Aegir zorgden d.m.v. zeilwedstrijden voor levendigheid op het water. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vielen de Bergse Plassen onder de ‘bijzondere maatregelen voor de kustbescherming’. Dit betekende onder meer dat er een luchtafweergeschut geplaatst werd op de uitkijktoren van Plaswijck. Na de oorlog kwam het vrijetijdsleven aan de plassen en op de eilanden weer volop op gang. De verwaarloosde huisjes werden weer opgeknapt. Ook kwam er steeds meer watersport op gang en deden de speedbootjes en motorbootjes hun intrede.

Bodemsanering

In 2001 werd het plassengebied aangepakt. De grote schoonmaak behoorde tot het Integraal bodemsaneringsproject van de Nederlandse binnenwateren. De ongeveer tweehonderd vakantiehuisjes op eilandjes in de Bergse Plassen werden aangesloten op de riolering, zodat het afvalwater niet meer in de plassen stroomt. Daarnaast zijn een aantal natuurvriendelijke oevers aangelegd. De waterkwaliteit van de Bergse Plassen is door al deze ingrepen de laatste jaren aanzienlijk verbeterd.